TÜBİTAK Psikoloji Projelerinde başarılı olmak için, araştırma, planlama, uygulama ve raporlama gibi aşamalarda özenli ve titiz bir çalışma yapmak gerekir. Bu aşamalarda dikkat edilmesi gereken noktalara dikkat ederek, başarılı bir proje hazırlamak ve yarışmada dereceye girmek mümkündür.
TÜBİTAK, her yıl lise ve ortaokul öğrencilerinin katılabileceği çeşitli bilimsel araştırma projeleri yarışması düzenlemektedir. Bu yarışmalarda psikoloji alanında da birçok proje sunulmaktadır. Bu projelerde başarılı olmak için dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar vardır.
TÜBİTAK Psikoloji Projelerinde başarılı olmak için, bu hususlara dikkat ederek, araştırmanın bilimsel kalitesini ve etik standartlara uygunluğunu sağlamak gerekir.
TÜBİTAK Psikoloji Projeleri
Sağlık bilimleri, sosyal bilimler ve eğitim bilimleri gibi birçok alan ile oldukça güçlü bağlantıları olan psikoloji ana alanı, davranışların ve zihinsel süreçlerin bilimsel yöntemlerle irdelendiği proje önerilerine ev sahipliği yapmaktadır. Gerek bireysel gerekse sosyal davranış örüntülerinin ardında yatan süreçleri anlamamıza katkı sağlayan, toplumda yaygın etki potansiyeli bulunan akademik ve uygulamalı çalışmalar bu ana alan altında değerlendirilmektedir.
Psikolojinin temel yaklaşım ve bakış açılarından hareketle oluşturulan özgün araştırma sorularının, uygun araştırma yöntemleri işe koşularak yanıtlanması beklenmektedir. Araştırma probleminin dayanaklarının, güncel bilimsel çalışmalardan yararlanılarak genel hatlarıyla ortaya konması, amaç ve alt amaçların psikoloji alanı ile ilgili edinilen bilgiler kullanılarak oluşturulması, bilimsel yaklaşımlar ile elde edilen sonuçların tutarlı bir biçimde yorumlanması beklenmektedir.
Çalışma sırasında yaş, cinsiyet, etnik grup, din, engellilik gibi özellik ya da farklılıkların bir ön yargı nedeni olmaması gerektiği anlayışıyla; projenin kişilik haklarına ve özel hayatın gizliliğine saygılı bir biçimde, etik ilkelere uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte projenin yalnızca var olan bir durumu olduğu gibi ortaya koymakla kalmaması, söz konusu duruma yönelik bir müdahale ya da çözüm önerisi sunulması, hatta mümkünse söz konusu öneri ya da müdahalelerin etkililiğinin test edilmesi,bu alandaki projelerin araştırma ve geliştirme potansiyelinin de güçlü olmasına katkı sağlayabilmektedir.
Bir araştırmacı, anne ve baba ile geçirilen zamanın çocukların dil gelişimi ile ilişkisini merak ediyor olabilir. Alan uzmanları ile görüşerek ve alan yazın taraması yaparak benzer çalışmaların hangi yöntemlerle yapıldığını, daha önce hangi bilgilere ulaşıldığını, önceki çalışmaların sınırlı ve güçlü yanlarını görmesi olanaklıdır. Bu bilgiler, konuya ilişkin bir amaç belirleme şansını da artıracaktır. Farklı değişkenlerin birbirleriyle ilişkisini araştırdıkça ortaya bir hipotez koyabilir, bilimsel yöntemler yardımıyla bu hipotezleri test edebilir.
Çalışmaya başlarken araştırmacı, anne ve baba ile geçirilen zamanın dil gelişimi ile ilişkili olduğu hipotezinden hareket edebilir. Anne ve baba ile geçirilen zamanı anketler yardımıyla, çocuğun dil gelişim düzeyini ise standart testler yardımıyla öğrenerek bu değişkenler arasındaki ilişkiyi korelasyonel bir çalışma ile irdeleyebilir. Bu çalışmada söz konusu hipotez doğrulanmayabilir. Farklı okumalar yapıldığında anne ve baba ile geçirilen zamanın uzunluğundan çok, bu zamanın hangi etkinliklerle geçirildiğinin daha önemli olduğu yargısı oluşabilir. Çocuklarla birlikte söylenen şarkılar, tekerlemeler, beraberce çözülen bilmeceler, bulmacalar ya da eğitici oyunlar söz konusu sürenin kalitesinin, uzunluğundan daha önemli olabileceği yargısını oluşturabilir.
Çocuğa ne tür iletişim olanaklarının sunulduğu ya da çocuğun bulunduğu sosyal ortam da dil gelişimini etkileyebilir. Örneğin, anne ve babası öğretmen olan bir çocuğun sınıf ortamlarında kullanılan bazı araç ve kavramları daha kolay öğrenip ifade etmesi mümkün olabilir. Bunların yanı sıra ailenin çekirdek ya da geniş aile olması, ebeveynlerin bireysel özellikleri, genetik faktörler, kardeş sayısı gibi bazı değişkenlerin bulguları şekillendirmesi olasıdır.
İlgili araştırmalar incelendikçe ilk bakışta makul görünen bu tür değişkenlerin hangilerinin bilimsel dayanaklarının olduğu, hangilerinin henüz bilimsel yöntemlerle irdelenmediği, bu değişkenlerden hangisinin hangi hedef kitlede irdelemeye değer olduğu ve hangi araştırma yöntemleriyle irdelenmesi gerektiği net bir biçimde ortaya konabilecektir. Örneğin, belli bir yaş grubundaki çocukların dil gelişimine ilişkin sağlıklı çıkarımlarda bulunabilmek için kapsamlı tarama çalışmaları gerçekleştirilebilir ya da özel durumların daha ayrıntılı biçimde incelenmesi amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden faydalanılabilir.
Mevcut durumun ortaya konması çoğu zaman yeterli bir yaklaşım değildir. Hangi alanlarda ya da hedef kitlelerde sorunlar yaşandığına ilişkin bir durum tespitinin ardından bu alan ya da gruplarda dil gelişimini destekleyici etkinlik önerileri geliştirilebilir. Bu etkinlik önerilerinden hangisinin daha başarılı olabileceğine ilişkin deneysel ya da uygulamalı çalışmalar gerçekleştirilebilir. Başarılı olduğu bilimsel çalışmalarla da vurgulanan uygulamalara ve etkinliklere ilişkin anne-babaları, öğretmenleri ya da politika yapıcıları aydınlatan farkındalık oluşturma amaçlı etkinlikler planlanabilir. Yeni yöntemler, müdahaleler, oyunlar, etkinlikler, mobil uygulamalar ya da kamu farkındalığı yaratma faaliyetleri planlanarak araştırmanın yaygın etki potansiyeli güçlendirilebilir.
Etkili Proje Sunumu Nasıl Hazırlanır?
TÜBİTAK Biyoloji Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
TÜBİTAK Coğrafya Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
TÜBİTAK Değerler Eğitimi Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
TÜBİTAK Fizik Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
TÜBİTAK Kimya Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
TÜBİTAK Matematik Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
TÜBİTAK Psikoloji Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
TÜBİTAK Sosyoloji Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
TÜBİTAK Tarih Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
TÜBİTAK Teknolojik Tasarım Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
TÜBİTAK Türk Dili ve Edebiyatı Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
TÜBİTAK Yazılım Projelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
KAYNAK: TÜBİTAK
