Proje Adı:PROPOLİS KULLANILARAK GIDALARIN MUHAFAZA EDİLMESİ
Proje Amacı: Yaşam şartları insanların değişik ortam ve mekânlarda değişik iş yapmalarını zorunlu kılabilir veya insanlar elektrik ve soğutucu olmayan bir ortamda tatil yapabilirler. Bu durumlarda insanların beslenmelerinde kullanılan gıdaların, uzun süre bozulmadan muhafaza edilmesi gerekmektedir. Elektriğin veya soğutucu (Buzdolabı, derin dondurucu veya doğal soğuk ortamlar mağaralar gibi) olmayan ortamlarda Propolis kullanılarak gıdaların bozulmadan muhafaza edilmesi amaçlanmıştır.
Gerçekleştirilen Faaliyetler:
Projede yapılan İşlemlerin sıralaması:
Projede kullanılacak propolisin kendimize ait olan arı kovanlarından alındı ve alınan propolisin 400 gramının %98 lik 500 ml etil alkolde çözülerek saf hale getirildi. Daha sonra toz propolis (100gr) piyasadan temin edildi. Ortamın sıcaklığının ölçülmesi için 1 adet oda termometresi ve sıvı propolisi kullanmak için 10?luk 1 adet enjektör temin edildi.Projede kullanılacak 4 adet 30 gr et ve 4 adet istavrit balık temin edildi.Balık ve etin alınmasıyla beraber;
Birinci grup olarak, 20 cl sıvı propolis ile ıslatılmış gazlı bez bir adet balık ve bir adet 30 gr etin üzerine sarılmıştır.
İkinci grup olarak, 10`ar gr. toz propolis bir adet balık ile bir adet 30 gr. etin üzerlerine iyice sürülmüştür.
Üçüncü grup olarak, bir adet balık ile bir adet 30 gr et ise 30 ºC? lik sıcak suda yumuşatılan ham propolis ince düz hale getirilerek arasına et ve balık konulmuş ve hava almayacak şekilde kapatılmıştır.
Dördüncü grup olarak, ise bir adet et ve bir adet balığa hiçbir işlem yapılmamıştır. Bu örneklerin zaman içerisindeki değişiklikleri gözlemlenerek kayıt altına alınmıştır.
Ulaşılan Sonuçlar: Araştırmanın başlatıldığı 07/12/2011 tarihinden itibaren birinci günün sonunda grupların hiç birinde bozulma veya kokuşma olmamıştır. İkinci günde Propolis olmayan balık ve ette hafif koku oluştuğu, diğer gruplarda hiçbir değişiklik olmadığı gözlenmiştir. 10/12/2011 tarihinde yani üçüncü günde ise birinci, ikinci, üçüncü gruplarda herhangi bir değişiklik olmazken dördüncü grup olan sade balık ve ette kokuşma oluşmuştur. Araştırmanın sonlandığı 13/01/2012 tarihine kadar geçen 37 günlük süre içerisinde propolisle işlem gören et ve balıkta herhangi bir kokuşma veya bozulma olmazken propolis uygulanmayan et ve balık ise 3. Günde bozularak kokuşmuştur.
İlgili Literatürler: Arılar kovanlarını kıs mevsiminde soğuk havalardan, rüzgarın olumsuz etkilerinden korumak, kovan giriş deliğini daraltmak, kovan girişinden gelebilecek tehlikelere karsı koloniyi savunmak, kovan içinde taşıyamayacakları büyüklükte ölen canlıların çürüme, kokumsa yapmasını ve çeşitli mikropların (virüsler, bakteriler ve funguslar) üremesini engellemek amacıyla propolisi kullanırlar. Propolis, petek gözlerinin temizliğinde, ana arının bıraktığı yumurtanın steril bir ortamda gelişmesinde ve yavrunun korumasında etkili olmaktadır (Kumova ve ark.,2002).
Çok genis kullanım alanı olan ve her geçen gün önemi daha da artan propolisin kullanıldığı yerler su şekilde özetlenebilir.
1-Propolis, bakterilerin birçoğuna karsı öldürücü ya da gelişmelerini engelleyici bileşikler içermesi nedeniyle bazı bakteriyel hastalıkların iyileştirilmesinde, vücudun genel çalışma sistemi ve iç salgı bezlerinin çalışmalarının düzenlenmesinde, bazı fungal hastalıkların tedavisinde, içerisindeki esansiyel yağ asitleri nedeniyle lokal anestezide, grip, uçuk gibi viral enfeksiyonlara karsı, antitümör etkisi nedeniyle özellikle akciğer kanserlerinde, hastalık sonrası halsizliğin ve yorgunluğun giderilmesinde, doku ve hücrelerin formasyonunu düzenlemede, antiromatik özelliği nedeniyle romatizmal hastalıkların tedavisinde, bağışıklık sistemini düzenlenmesinde hastalıklara karsı vücut direncini arttırmakta kullanılır.
2-Çürümeyi ve bozulmayı engelleyici özelliği ile gıda sanayinde kullanılmaktadır.
3-Çimlenme engelleyici olması nedeniyle yumrulu bitkilerin saklanmasında kullanılır.
4-Mobilya sanayinde cila islerinde kullanılır.
5-Propolis bitki ekstraktları, arı sütü ve E vitamini ile birlikte kozmetik alanında gün geçtikçe artan oranlarda kullanılmaktadır. Cildi besleyici, temizleyici ve onarıcı ürünlerden krem, süt ve pomatların yapımında geniş ölçüde kullanım alanına sahiptir.
6-Evcil hayvanların ayak ve deri problemlerinin çözümünde, endometritisin tedavisinde başarılı sonuçlar vermiştir (Kumova ve ark.,2002).
Bütçe: Toz propoliis: 20 gr 7 TL
Balık: 5 adet 1 TL
Termometre: 1 adet 3 TL
Enjektör: 1 adet 0.5 TL
Et: 120 gr 2.5 TL
Toplam: 14 TL
Proje özeti: Bal arıları propolisi kovan içerisinde dezenfektan maddesi olarak kullanırlar. Kovanın iç kısımlarının ve kovan içerisindeki her şeyi propolisle cilalayarak dezenfekte ediyorlar. Bundan dolayıda kovan içerisinde mikroorganizma gelişemediği için kovan içerisindeki hiçbir maddede bozulma olmamaktadır. Propolisin bu özelliğini dikkate alarak diğer gıdaların bozulmasını önleyip önlemeyeceğine yönelik bir araştırma yaptım. Bu araştırmanın sonucu olarak ise geçen 37 günlük süre içerisinde ortalama 16 ºC?de propolisle işlem gören et ve balıkta herhangi bir kokuşma veya bozulma olmazken propolis uygulanmayan et ve balık ise 3. Günde bozularak kokuşmuştur.
Proje Hedefleri: Propolisin gıdaların muhafazasında kullanılması daha da geliştirilerek kullanılabilir. Bu kullanma şekilleri propolisle cilalanmış kap şeklinde veya propolisle cilalanmış plastik gibi değişik araştırmalar yapılarak bu çalışma daha ileriye taşınabilir.
Kullanılan Yöntemler: Sıvı, toz ve ham propolis ayrı ayrı kullanılmıştır.
Sonuçların Değerlendirilmesi: Propolis doğal bir antimikrobiyal maddedir (Korkmaz,. 2006). Son yıllarda yapay veya sağlıklı olmayan besin maddelerinin insan sağlığını olumsuz etkilediği tartışılmaktadır. Propolis son zamanlarda apiterapi içerisinde birçok hastalığın tedavisinde hiçbir yan etkisi olmadan kullanılmaktadır. Bu doğal dezenfektan maddesinin gıda muhafazasında kullanılması çok sağlıklı ve isabetli olacaktır.
Proje Takvimi: 07/12/2011 ile 13/01/2012 tarihleri arasında
Destek Alınan Kişi ve Kurumlar: Fen ve Teknoloji Öğretmenim Emel Ayrancı
Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni bölümü Arıcılık bilim dalı
İnternet
Ailem
Kaynaklar
Kumova, U., Korkmaz, A., Avcı, B.,C., Ceyran, G. 2002. Önemli Bir Arı Ürünü: Propoloi. Uludağ Arıcılık Dergisi Mayıs baskısı
Semiramis, K., Genç, F., Korkmaz, A. 2006. Propolis Tarım İl Müdürlüğü Samsun.
