Proje Adı : Pro-Hijyen
Projenin Amacı
Bal arılarından elde edilen Propolisin hijyenik ürünlerde doğal bir katkı maddesi olarak kullanılabilirliğinin araştırılması.
Giriş
Propolis çeşitli biyolojik etkileri olduğu bilinen doğal bir arı ürünüdür. Projenin hedefi antimikrobiyal özelliği olan bu doğal ürünün sabun, şampuan gibi çeşitli hijyenik ürünlerde katkı maddesi olarak kullanılabilirliğinin belirlenmesidir. Bunun için Propolisin sıvı sabun ve şampuana eklenerek, sabunun antibakteriyel özelliğinin, şampuanın da kepek giderici özelliğinin arttırılması hedeflenmiştir.
Propolis, aynı zamanda arı tutkalı olarak da bilinen doğal bir üründür. Arılar tarafından kovanların etrafındaki bitkilerden toplanır ve kovanları takviye etmek, temizliğini sağlamak amacıyla kullanılır. Kahverengi, reçinemsi bir materyaldir. Propolisin içeriği toplandığı bölgeye ve iklim, mevsim ve lokasyona göre değişiklik gösterebilir.
Ham propolisin içeriği sabit değildir ancak yaklaşık olarak yüzde 50 reçine ve bitki balsamı, yüzde 30u balmumu, yüzde 10u uçucu ve aromatik yağ, yüzde 5i polen ve yüzde 5i de diğer çeşitli maddelerden oluşur. Propolisteki en etkili bileşiklerin Flavonoidler oldukları bilinmektedir.
Propolis uzun süreden beri geleneksel tıpta çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır. Anti kanser etkiler, antioksidant etkiler, antibakteriyal, antifungal, antihepatotoksik ve anestezik etkileri, cilt hastalıklarına karşı etkileri ve bağışıklık sistemini güçlendirici etkileri bunlardan bazılarıdır. Ayrıca propolisin gıdaların bozulmasını engellediği ve diş çürümelerini de önlediği bilinmektedir.
Yapılan projede de önemli biyolojik etkilere sahip olan bu doğal ürünün günlük olarak kullanılan bazı hijyenik ürünlerin etkisini arttırmada kullanılması araştırılmıştır. Erzincanın Sarıçiçek köyünde 2010 yılında toplanan propolis kullanılmıştır. Propolisten elde edilen özüt, piyasadan temin edilen sıvı sabun ve şampuanlara yüzde 10 oranında ilave edilmiş ve sabunun antibakteriyal özelliğindeki artış ile şampuanın kepek gidermedeki etkinliği araştırılmıştır.
Projenin Yöntemi
Propolis özütünün hazırlanması. Erzincanın Sarıçiçek köyünde 2010 yılında üretilen propolisten 200 g elde edilmiş ve örnek küçük granüller haline getirilmiştir. Daha sonra granüllere 1 L steril saf su ilave edilmiş ve 1 hafta boyunca oda sıcaklığında çalkalamaya bırakılmıştır. Bir hafta sonunda örnek steril tülbent bezinden aseptik şartlar altında steril bir şişenin içine süzülerek propolis özütü elde edilmiştir. Bu özüt denemelerde kullanılmıştır.
Sıvı sabun denemesi: Piyasadan temin edilen sıvı sabun içerisine yüzde 10 oranında propolis özütü ilave edilmiş ve bazı test bakterilerine karşı olan etkisi normal sabuna karşı denenmiştir. Bunun için disk difüzyon yöntemi kullanılmıştır. Maddelerin antimikrobiyal etkinlikleri disklerin etrafındaki inhibisyon zonları ölçülerek belirlenmiştir. Test bakterisi olarak Escherichia coli ve Staphylococcus aureus kullanılmıştır.
Şampuan denemesi: Piyasadan temin edilen şampuan içerisine yüzde 10 oranında propolis özütü ilave edilmiş ve normal şampuana karşı kepek giderici etkisi denenmiştir. Sınıfımızda saçlarında kepek olan 6 gönüllü belirlenmiş ve bunların 3 tanesi normal şampuanla, 3 tanesi de propolisli şampuanla saçlarını yıkamışlardır. 2 hafta sonra çalışma ve kontrol grubunun saçları görsel olarak karşılaştırılmıştır.
Projenin Bütçesi
Toplam bütçe 300 TLdir.
Proje Çalışmasının Takvimi
Propolis örneğinin alınması 05.12.2011
Propolis özütünün hazırlanması 26.12.2011
Sıvı sabun ve Şampuan denemelerinin yapılması 02.01.2012
Sonuçların alınması 16.01.2012
Rapor hazırlama 20.01.2012
Sonuçlar ve Değerlendirme
Sabun; Propolisli sabunun test bakterilerinin her ikisine karşı normal sabundan daha etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuçlar Tablo 1de gösterilmektedir. Çalışmalar sırasında disk difüzyon aşamasında Ege Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümünden yardım alınmıştır.
İnhibisyon zonu (mm)
Test bakterisi Normal sabun Propolisli sabun
E. coli 7,0 10,0
S. aureus 9,0 12,0
Şampuan; İki hafta sonunda normal şampuan kullanan 3 kişide herhangi bir değişiklik saptanmazken, Propolisli .Şampuan kullanan 3 kişiden 2sinde kepek görülmediği, 1inde ise kepeklenmenin azaldığı saptanmıştır.
Propolisin etkili bir antimikrobiyal madde olduğu ve sabunlarda katkı maddesi olarak kullanılabileceği belirlenmiştir. Aynı şekilde kepeğe karşı da etkili olduğu ve kepek önleyici şampuanların yapımında kullanılabileceği de ortaya konulmuştur.
Kaynaklar
www.aridunyasi.com.tr/propolis
www.hekimce.com/
Dıgrak M, Yılmaz O, Çelik S, Yıldız S. Propolisteki yag asitleri ve antimikrobiyal etkisi üzerinde in vitro arastırmalar. Gıda.1995. 20 249 55
Proje Özeti: Prop olisin sulu özütü hazırlanmış ve bu özüt yüzde 10 oranında sıvı sabun ve şampuanlara katılmıştır. Sıvı sabunun antibakteriyal etkinliği disk difüzyon yöntemi kullanılarak denenirken, şampuanın da kepek giderme etkinliği 6 gönüllü kişi üzerinde denenmiştir. Sonuç olarak propolis içeren sıvı sabunun antibakteriyal etkinliğinde artış olduğu, şampuanın da kepek gidermede etkin olduğu ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar propolisin hijyenik ürünlerde doğal bir katkı maddesi olarak kullanılabileceğini göstermektedir.
