Projenin amacı: Sigara dumanının canlı üzerindeki etkisini incelemek.(pasif içiciliğin etkileri)
Giriş:
Sigara Dumanı Neler İçerir?
Sigara dumanında 4000?den fazla zararlı madde vardır. Sigara dumanı tütün bitkisinin yapraklarının tam yanmaması sonucu oluşur. Sigara dumanının içerdiği maddeler gaz ve tanecik fazında bulunmaktadır. Sigara dumanında bulunan başlıca maddeler kokain ve morfin kadar bağımlılık yapıcı bir madde olan nikotin, kanda oksijen taşınmasına engel olan ve ölümlere yol açabilen zehirli bir gaz olan karbonmonoksit ve birçok kanserojen maddedir.
Sigara dumanı içindeki kanıtlanan kanserojen madde sayısı, Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı?na (IARC) göre, günümüzde 55?e yükselmiştir.
TÜTÜN DUMANIN ETKİLERİ
Tütün dumanının fizyolojik etkisinin bilinmesi bize tütün hammaddesinin kalitesini belirlemede ve çeşitli teknolojik yöntemlerin analizlerini yapmada yararlı olmaktadır.
Bilindiği gibi tütün dumanının yapısı çok farklıdır. Dolayısıyla dumanda bulunan çok sayıda kimyasal bileşikler, organizma üzerinde değişik tarzda etki yapmaktadırlar. Örneğin;
1.Narkotik etki: Bu etki dumanın içerdiği alkoloidlerden, özellikle nikotinden kaynaklanmaktadır.
2.Kanserojen etki : Bu etkiyi tamamen duman içeriğindeki arsen, antrasit, benzetrasen 3,4 bonzopizen vb kanserojen etkili maddeler oluşturur.
3.Toksik etki : Dumanda bulunan karbondioksit (CO2) , karbon monoksit (CO) , siyanohidrojen asidi vb bileşikler neden olmaktadır.
4.Sediment etki : Tütün dumanı yapısı içinde başlıca katranları ve diğer reçineli maddelerden sedimentler olduğu düşünülmektedir
Dumanda bulunan bileşiklerden, karbon monoksit en kuvvetli toksik etkiye sahiptir. Çünkü kan hücrelerinin hemoglobini ile bileşik oluşturmaktadır. Böylece de akciğerlerden kana geçen oksijenin yoğunluğunu azaltır. Dokulara ulaşan oksijen miktarı azalır. Aynı zamanda karbondioksit, göz, sinir sistemi ve diğer organların hücrelerine de etki yapmaktadır.
Sigara dumanı çoğunlukla doğrudan doğruya solunum sistemine çekilerek içildiğinden en büyük ve en önemli zararlar daha çok bu sistem üzerinde görülmesinin sebebi kolayca anlaşılır. Sigara dumanı ağız ve burundan başlayarak akciğer alveollarına kadar uzanan solunum yolunun her bölümünde bozukluk ve hastalık yapabilir. Burunda koku alma duygusunda azalma ve değişmeler, kronik burun rahatsızlıkları görülebilir. Sigara dumanı etkisiyle meydana gelen farenjit (yutak iltihabı), larenjit (hançere iltihabı) ve ses değişmeleri, tahrişin sürüp gitmesi halinde çok geçmeden kronik ve tedavisi güçleşen biçimlere dönüşürler.
Sigara dumanındaki karbon monoksit (CO) tütünün tam yanmayışının bir ürünüdür. Hemoglobine kuvvetle bağlanarak karboksihemoglobin bileşiğini meydana getirir. CO ile bileşim yapan hemoglobin organizmaya oksijen taşıma görevini yapamaz hale gelir. CO ‘in hemoglobine bağlanması kabiliyeti oksijenden çoktur. CO ile zehirlenme enoksami denilen hastalanma, dolaşım kanında oksijen azlığından ileri gelir.
Diğer taraftan sigara dumanı solunum havasına karışınca hacim olarak solunum havanın bir miktarının yerini alır. Dolayısıyla solunum havasının oksijeni bu oranda azalır ve akciğerlere daha az oksijen girmiş olur. Solunum fonksiyonları giderek bozulur. Soluk verme debisi azalır.
Kullanılan yöntem:
DENEYSEL YÖNTEM, GÖZLEM YAPMA ,ARAŞTIRMA ,GRUP ÇALIŞMASI, PROJE TABANLI ÖĞRENME yöntemi kullanıldı.
DENEY GRUBU KONTROL GRUBU
( sigara dumanına maruz kalan Sineğin yaşamsüresi) (oksijenli ortamda sineğin yaşam süresi)
1-3 saat Kavonoz içiresine dikilen bitkinin bitkiye aralıksız sigara dumanı
yanına sinek bırakıldı.sinek yaşamını takviyesi yapıldı.
sürdürüyor.
3-8 saat Sinek hala yaşamını sürdürüyor. Sigara dumanın etkisiyle bitkinin yapraklarının biraz buruştuğu . sineğinde eskisi gibi dengeli hareket
etmediği gözlemlenmiştir.
8-18 saat Sinek hala yaşamınnı sürdürüyor. Sinek artık uçamaz hale gelmiştir.
Sinek bitki etrafında yürüme harketleri . yapar ayrıca uçamadığı gözlenmiştir.
18-24 saat Sinek hala yaşamını sürdürüyor. Ortamda bitki olmasına rağmen sigara
baskın gelmiş ve sineğin sinir sistemini
çökertmiş sineğin ölümü gerçekleşmiştir.
24-36 saat Kavanoz içerisindeki bitkinin Sigara dumanı + oksijen gazı sineğin 1 gün
Sağladığı oksijen, sineğin 1.5 gün yaşamasını sağlamıştır. Sigara dumanı sineğin
yaşamasını sağlamıştır. Ömrünü yarım gün kısalttığını ispatlanmıştır.
Proje bütçesi:
8 TL(6 TL iki kavonoz,2 TL Tohumlar)
Proje Çalışmasının Takvimi:
13 Ekim – 27 Ekim : Literatür taraması
01 Kasım – 22 Aralık : Projenin uygulanması
27 Aralık – 05 Ocak : Sponsor desteği aranması
Ulaşılan Sonuçlar:
Oksijeni bol olan yere konulan karasinek 1.5 gün yaşarken,oksijen ve sigara dumanı olan bir yere konulan karasinek 1 gün yaşamıştır.Anlaşıldığı üzere sigara dumanının ömrü kısalttığı ispatlanmıştır.
Deneyimize ek olarak sadece sigara dumanıyla sineği aynı kavonoza koyduk ve sadece 7 dk. yaşadığı görülmüştür. Diğer ispatımızda ortama bitki koyup oksijen sağlandığında sineğin ömrü uzamış 1güne uzatılmıştır.
Sonuçların Değerlendirilmesi:
Sigara dumanı olan ortamı solumak ömrü kısalttığı deneyle ispatlanmıştır. Pasif içicilik olarak da bilinen bu durum sigara içmesek de ömrümüzü kısalttığını göstermiştir. Bu yüzden sigara dumanı bulunan ortamlara girmemek gerekmektedir.
Kaynaklar
Netdoktorum.com
Sağlıklıyasa.com
Söğütlü Cumhuriyet Ortaokulu
karaman mah.sincik merkez
BİYOLOJİ – SİNEĞİN PASİFLİĞİ
MUHAMMED AVCI SEVDA AVCI ŞEYMA İZGİ
Fen Projesi / Matematik Projesi
Bu Benim Eserim Fen Bilimleri ve Matematik Projeleri Yarışması
Bilim Şenliği Projeleri
