Projenin Adı: Doğal Kesme Tahtası Temizleyicisi
Projenin Amacı: Kesme tahtalarında üreyebilecek bakterilere dikkat çekmek, antibakteriyel temizlik sıvısı üreterek kesme tahtalarının hijyenini sağlamak.
Giriş
Bakterilerin beslenmesi ve üremesi için gerekli olan maddeler su, karbon kaynağı, azot kaynağı, mineraller, oksijen ve karbondioksittir. Bakterilerin yüzde 70 -90 ını oluşturan su beslenme ve üremeleri için gerekli temel maddedir. Ortamdaki besin maddelerinin kullanımı, suda çözünmüş olarak sağlanır. Enzimatik ve metabolik faaliyetlerin devamı için su gereklidir. [1]
Gıdalara bakterilerin hangi şartlarda bulaştığı konusuna da açıklık getiren Kalite Birliği Gıda ve Hijyen Grup Başkanı Prof. Dr. Mustafa Tayar, Gıdaların uygun olmayan şekilde tutulmaları ve saklanmaları, hazırlayan ve servis yapanların kişisel hijyene yeterince önem vermemeleri sonucu bakteri bulaşabilir dedi. Gıda zehirlenmesine yol açan bakterilerin, toprak, hayvan, insan ve insanların kullandıkları ya da dokundukları nesneler dâhil her yerde bulunduklarını dile getiren Prof. Dr. Tayar, Bu nedenle gıda zehirlenmesine neden olan bakterilerin et ya da sebze gibi yiyeceklerde başından itibaren olma olasılığı vardır. Yiyecekte bakteri bulunmasa bile, çapraz bulaşma yoluyla bakteri bulaşabilir dedi. [ 2 ]
Prof. Dr. Tayar, Yiyecek hazırlarken; ellere bıçak ve kesme tahtaları gibi mutfak gereçlerine çiğ yiyeceklerden bulaşabilir. Mikroplu ellerinizi ve gereçleri iyice yıkamadan pişmiş ya da hazır yiyecekleri hazırlamanız durumunda, bu yiyeceklere çiğ yiyeceklerde bulunan bakteriler bulaşabilir. Bu yiyecekler yenmeden önce bir kez daha pişirilmedikleri takdirde, bakteriler ölmeyecektir. Saklama sırasında ise; pişmiş ya da hazır yiyecekler çiğ yiyeceklerden ayrı saklanmazlarsa, çiğ yiyeceklerdeki bakteriler bu yiyeceklere bulaşabilir. Bu nedenle bu yiyecekleri ayrı yerlerde saklayınız. Pişmiş ve çiğ yiyecekler her ikisi de aynı buzdolabında saklanacaksa, çiğ yiyeceklerin, her zaman hazır yada pişmiş yiyeceklere göre daha alt raflara konulması gerekir. Böylece, çiğ yiyeceklerin pişmiş yiyecekler üzerine damlaması engellenmiş olur şeklinde konuştu. [ 2 ]
Kimyasal maddeler hayatımızda birçok yerde karşımıza çıkan hayatımızı kolaylaştıran bazen zararlı etkileri sonucu olumsuz sonuçlar da doğurmaktadır. Kimyasal maddeleri genel olarak üçe ayırdık bunlar; deterjanlar, ilaçlar ve boyalar. Deterjanlar evlerimizde işyerlerimizde kısacası hayatin birçok yerinde karşımıza çıkmaktadır. Deterjanlar içerdiği kimyasal maddeler ve bileşikler bakımdan hayat6m6zda olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir. Özellikle bulaşık ve çamaşır yıkarken bayanların dikkatli olmas6 gerekmektedir, bunun dışında koruyucu olarak eldiven kullanabilirler. Deterjanlar atik sulara karışmasıyla da çeşitli reaksiyonlar geçirerek yeni zararlı gaz veya bileşiklerin oluşmasına sebep olmaktadır. Bunların yanı sıra denizleri gölleri kirleten deterjan atıkları mavi yeşil alglerin sayısının artmasına da sebep olmaktadır. Deterjanlar egzama, barsak kanseri solunum yolları enfeksiyonlarına da yol açmaktadır. [ 3 ]
Bu bilgilerden yola çıkarak, yiyecek hazırlanırken kesme tahtalarının hijyeninin çok önemli olduğunu ve bu tahtalarda bakterilerin kısa sürede üreyebileceğini öğrendik. Kimyasal maddelerin çevreye zararını da göz önünde bulundurarak, doğal ürünlerden oluşan temizlik sıvısı oluşturmaya çalıştık. Elde ettiğimiz karışımı kesme tahtalarında kullanarak etkinliğini belirlemeyi amaçladık.
Projemizde, kontrollü deney yaptık ve çalışmalarımız sırasında Mikrobiyolog Laborant Emel Derin?den destek aldık.
Projenin Hedefleri:
Sağlımız için tehlike oluşturabilecek ve özellikle gıda zehirlenmesine sebep olabilecek kesme tahtalarının hijyenine dikkat çekmek.
Anti-bakteriyel doğal maddeleri araştırıp, temin etmek.
Bakteri ölçümünde kullanılacak besiyeri türünü belirleyip temin etmek
Anti bakteriyel sıvıyı ile temizlediğimiz kesme tahtası ile kontrol grubu olarak su ile temizlediğimiz kesme tahtasında üreyen bakterilerin sayısını karşılaştırarak oluşturduğumuz temizlik sıvısının etkinliğini belirlemek.
İlköğretim müfredatımızda bulunan Canlılığın Temeli Hücre konusuna dikkat çekmek, ilkel hücre tiplerini ve nasıl ürediklerini araştırmak.
Kullanılan Yöntemler:
Proje sürecinde öğrenciler tarafından proje günlüğü tutulmuş ve bilimsel işlem basamakları uygulanmıştır. Öğrenciler literatür taraması, hipotez oluşturma, kontrollü deney yapma, gözlem yapma, veri toplama ve kaydetme, elde edilen verilerden grafik oluşturma, karşılaştırma yama ve ilişkilendirme yöntemlerini kullanmışlardır.
Gerçekleştirilen Faaliyetler
Projemizde için öncelikle anti bakteriyel maddeleri araştırdık ve ekinezya ve boraks kullanmaya karar verdik. 500 ml suda 20 gram ekinezyayı beş dakika süre ile kaynattık ve elde ettiğimiz sıvıyı ekinezya parçalarından ayırmak için süzme işlemi uyguladık. Birinci temizlik sıvımızı elde ettikten sonra aynı işlemi tekrar yaptıktan sonra ekinezya bitkisinin parçalarından elde ettiğimiz sıvının oda sıcaklığına kadar soğumasını bekledik ve elde ettiğimiz sıvıya 20 gram boraks ekleyerek karıştırdık. Projemiz için gerekli sıvıları oluşturduktan sonra kontrollü deneyimizi gerçekleştirdik.
Deneyimizde, su ile temizlediğimiz tahta ile oluşturduğumuz sıvılar ile temizlediğimiz kesme tahtasında oluşan bakteri sayıları karşılaştırdık. Öncelikle laboratuvarda kesme tahtalarının üzerinde okul yemek hanesinden elde ettiğimiz eşit miktarda çiğ et, elma, patates ve ekmek kestik. Bir saat sonra birinci kesme tahtasını su ile, ikinciyi ekinezya, üçüncüyü ekinezya ve boraks karışımı ile, dördüncüyü ise sıvı sabunla temizledik. Deneyimizde su ile temizlediğimiz kesme tahtasını kontrol grubu olarak kullandık. Temizlik işleminden hemen sonra kesme tahtalarından örnekler alarak, koyun kanlı besiyerine ekim yaptık. Alınan örneklerde 24 saat sonra oluşan bakteri koloni sayısını ve tipini belirledik. Sonuçlarımızın doğruluğu için deneyimizi iki kere tekrar ettik.
Projemizin için hipotezimizi oluşturduk. Hipotezimizi test etmek için deney malzemelerimizi edindik ve deneyimizi tasarladık.
Hipotez: Antibakteriyel malzemelerle hazırladığımız sıvı ile temizlediğimiz kesme tahtasında, suya göre daha az bakteri üreyeceğini düşünüyoruz.
Bağımsız Değişken: Kesme tahtasını temizlemek için kullanılan madde
Bağımlı Değişken: Kesme tahtalarında üreyen bakteri miktarı
Sabit Değişken: Kesme tahtalarında kesilen besinler, kesme tahtalarının bulunduğu ortam ve kesme tahtaları
Proje Bütçesi
Kesme tahtaları 20 TL
Ekinezya 10 TL
Boraks 10 TL
Proje Takvimi:
18 Ekim 15 Kasım Literatür taraması
29 Kasım 18 Aralık Projenin deney malzemelerinin temini
20 Aralık Proje deneyinin gerçekleştirilmesi
27 Aralık Proje deneyinin gerçekleştirilmesi
3 Ocak Projenin sonuçlarının değerlendirilmesi
10 Ocak ? 17 Ocak Proje raporunun yazılması
Ulaşılan Sonuçlar:
Yapılan ölçümler sonucunda alınan örneklerde 24 saat sonra;
1) Su ile temizlenen kesme tahtasında 1600 koloni ve 2 tip bakteri üremiştir.
2) Ekinezyadan elde edilen sıvı ile temizlenen kesme tahtasında 500 koloni ve 2 tip bakteri üremiştir.
3) Ekinezya ve boraks karışımından oluşan kesme tahtasında 300 koloni ve 1 tip bakteri üremiştir.
4) Sıvı deterjan ile temizlenen kesme tahtasında 200 koloni ve 2 tip bakteri üremiştir.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Kesme tahtaları kullanıldıktan sonra su ile temizlendiğinde, üzerindeki besin atıklarından kurtulmaktadır. Fakat su ile yıkanan kesme tahtalarının hijyenik olarak temizlenmediği projemizde elde edilen sonuçlar sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bir çok insanın bu konuda yanılabileceğini düşünüyoruz. Kesme tahtaları kullanıldıktan kısa süre sonra temizlenmezse, üzerinde üreyen bakteri miktarı da artacaktır. Bu yüzden kesme tahtlarını hijyenine önem verilmelidir.
Proje sonuçlarımıza göre ekinezya ile temizlenen kesme tahtasında üreyen bakteri sayısı, su ile temizlenen kesme tahtasındaki bakteri sayısının üçte biridir. Ekinezya ve boraks karışımı ile temizlenen kesme tahtasında üreyen bakteri sayısı ise beşte birinden daha azdır ve tek tip bakteri üremiştir.
Ayrıca sıvı deterjan ile ekinezya ve borakstan oluşan karışımı değerlendirdiğimizde oluşan bakteri sayılarının yakın olduğu gözlemlenmektedir. Sıvı deterjanla temizlenen tahtadaki bakteri tipi, oluşturduğumuz sıvı ile temizlenen tahtadaki bakteri sayısından fazladır.
Ekinezya bitkisinin kuru parçalarını kaynatarak elde ettiğimiz sıvının yoğunluğunu arttıtarak karışımın anti bakteriyal özelliğini de arttırabilceğimizi düşünmekteyiz. Bunu da karışımda kullandığımız ekinezya miktarını ve kaynatma süresini arttırarak yapabileceğimizi düşünüyoruz.
Sonuç olarak, elde ettiğimiz sıvıyı temizlik maddesi olarak kullanabiliriz. Böylece kimyasalların çevreye verdiği zararı da azaltmış oluruz. Ayrıca elde ettiğimiz sıvıyı lavabo ve tuvalet temizliğinde de anti bakteriyel temizleyici olarak kullanılabilceğini düşünüyoruz.
Kaynaklar
1- Bakterilerin yapı ve Fizyolojileri :https://www.anadolu.edu.tr/aos/kitap/EHSM/1213/unite03.pdf
2-http://www.saglikekibi.com/can/pratikbilgi/prof-dr-mustafa-tayar-bakteriler-ve-hijyen.html
3-http://kisi.deu.edu.tr/bulent.cavas/ders/bok8.pdf
FMV ÖZEL ERENKÖY IŞIK ORTAOKULU
KOZYATAĞI MAH. BAĞBAŞI SOK. NO:0017 BLOK DAİRE:0001 KADIKÖY/İSTANBUL
BİYOLOJİ – DOĞAL KESME TAHTASI TEMIZLEYICISI
ZELAL NAKI BUĞDA GIRITLIOĞLU
MEHMET ERGÜL
Fen Projesi / Matematik Projesi
Bu Benim Eserim Fen Bilimleri ve Matematik Projeleri Yarışması
Bilim Şenliği Projeleri
