Unutulan Kıta Afrika ve Türkler Sempozyumu

Unutulan Kıta Afrika ve Türkler, 20-21 Mart 2014

Sempozyum Hakkında

Avrupa’nın güneyinde, Atlantik Okyanusu’nun doğusunda, Hint Okyanusu’nun batısında ve Antarktika’nın kuzeyinde bulunan, 30 218 000 km² yüz ölçümü ile Asya ve Amerika’dan sonra üçüncü büyük Eski dünya karalarından biri olan Afrika, zengin yer altı, yer üstü kaynakları ve sahip olduğu insan potansiyeli ile dikkatleri üstüne çeken bir kıtadır.
Anavatanları Asya’dan farklı dönemlerde kitleler halinde ayrılan Türkler de Afrika’da; bir yandan Akdeniz’in güney sahillerini takip ederek kıtanın batısına doğru ilerleyip Atlas Okyanusu sahillerine kadar, diğer yandan Kızıldeniz’in batı sahilinden güneye doğru inip Hint Okyanusu sahillerindeki kilit noktalara ulaşarak yayılmışlardır.
VII. asırdan itibaren Müslüman Araplar Afrika’da birçok bölgede kısa zamanda hâkimiyet kurmuşlardır. Hz. Ömer döneminde başlayan ilk fetih hareketleri Hz. Osman döneminde devam ederek Emeviler Dönemi’nde Kuzey Afrika’da giderek artmıştır. Abbâsîler Dönemi’ne gelince İslam toprakları bu kıtada oldukça genişlemiş, İslam ordularına alınıp Irak ve Suriye bölgesine getirilen Türklerin Afrika tarihinde ilk defa etkili olmaya başlamaları da bu döneme denk gelmiştir. Bu topraklarda Türk hanedanları tarafından Tolunoğulları Devleti (868-905), ardından İhşîdîler (935-969) Devleti kurulmuştur. Mısır merkezli Fatımiler Dönemi’nde ise (909-1171) Türkler orduda askeri güç olarak varlıklarını sürdürmüşler, Halife el-Mustansır (1036-1094) zamanında yönetimde de etkin olmuşlardır. Mısır’da Eyyûbîler Devleti’nin (1171-1250) kurulmasıyla birlikte Türkler Afrika’da yeniden hâkimiyet alanlarını genişletmişlerdir. “Memluk” denilen askerlerin idarede hâkim olmaları sonucunda üç asır boyunca Memluklar (1250-1517) Devleti hüküm sürmüştür. 1517’de Yavuz Sultan Selim tarafından Memluklular Devleti’ne son verilmesiyle birlikte kısa bir dönem içinde bütün Kuzey Afrika ve Doğu Afrika Osmanlı İmparatorluğu’nun hâkimiyeti altına girmiştir.
Sömürgeciliğin doruk noktasına ulaştığı XIX. asrın ortalarında Afrika’nın tamamı Kavalalı Mehmed Ali Paşa ve yerine geçen Hidivler tarafından Mısır’ın sınırlarına dahil edilmiştir. IX. yüzyılda başlayan Türklerin Afrika’daki varlık mücadeleleri 1911-1912 Trablusgarp Savaşı’na kadar devam etmiştir. Ancak kıtada Müslümanların dışında, Portekiz, İspanya, Hollanda, İngiltere, Fransa ve İtalya gibi devletler de varlık göstermişler ve göstermeye de devam etmektedirler. Temelleri Haçlı Seferleri’ne kadar inen, 15-16. yüzyıllarda hareketlenen 19. yüzyılın ortalarından itibaren hız kazanan bu devletlerin kıtada insan ticareti, işgal ve sömürgecilik faaliyetleri kök salmıştır. Sömürgeciliğin sona ermesiyle bağımsızlıklarını ilan eden Afrika Devletleri bu defa da yeni sömürgecilikle mücadele etmek durumunda kalmışlardır.
Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra 1926 yılında Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’da Afrika kıtasındaki ilk Büyükelçiliğini açmıştır. Afrika ile ilişkilerimiz 20. yüzyılın sonuna kadar çok fazla ilerleme kaydedememiştir. 1998 yılında Afrika ülkeleriyle siyasi, askeri, kültürel ve ekonomik ilişkileri geliştirmek üzere “Afrika’ya Açılım Eylem Planı” oluşturulmuştur. Dış Ticaret Müsteşarlığınca 2003 yılı başında “Afrika Ülkeleriyle Ekonomik İlişkilerin Geliştirilmesi Stratejisi” hazırlanmıştır. 2005 yılı hükümetimiz tarafından “Afrika Yılı” ilan edilmiştir. Türkiye, 2005 tarihinde Afrika Birliği’nde gözlemci ülke statüsünü kazanmış, 2008’de Addis Ababa’da yapılan X. Afrika Birliği Zirvesi’nde alınan kararla, ülkemiz bu birliğin stratejik ortaklarından biri olarak ilan edilmiştir.
Bu tarihi ortaklığa rağmen Türkiye’de Afrika hakkında hala yeterli çalışmaların bulunmamasından hareketle konunun dününün, bugününün ve geleceğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu maksatla 2014 yılı Mart-Haziran ayları arasında Sudan’da 3 gün süreli uluslararası katılımlı bir kongrenin gerçekleştirilmesi düşünülmektedir. Kongrenin organizasyonu Türk Tarih Kurumu tarafından yapılacaktır. Arzu edilmesi halinde, başta Afrika ülkeleri olmak üzere, diğer ülke tarih kurumları veya üniversiteleri ile ortaklık kurulabilecektir.

Sempozyum Konu Başlıkları

Kongre’de ve bu çalışmanın sonucunda hazırlanacak olan ansiklopedi projesinde aşağıdaki konu başlıkları hedeflenmektedir. Hedeflenen konu başlıkları tarihsel süreçte dönüm noktaları olan olaylardan seçilmiştir.
• Antik Afrika Medeniyetleri
• Hristiyanlığın Afrika’da Yayılması
• Kartaca Dönemi
• Kuzey Afrika’da Roma ve Roma Sonrası Dönemi
• İslamiyet’in Afrika’da Yayılması
• Osmanlı Devleti Öncesi Türk-Afrika Ortak Tarihi
• Tolunoğulları
• İhşitler
• Eyyubiler
• Memluklar
• Osmanlı Devleti’nin Afrika Eyaletleri
• Mısır Eyaleti, Hidivlik, Mısır Krallığı
• Cezayir Eyaleti
• Trablusgarp Eyaleti
• Tunus Eyaleti ve Tunus Emareti
• Habeş Eyaleti
• Koloni ve kolonicilik nedir?
• 15-16.yy: Portekiz İmparatorluğu’nun Başlangıcı
• 16.yy ve sonrasında Fransız Kolonileri
• 17-18.yy: İngiltere ve Hollanda Kolonileri
• “Doğu Hindistan Ticaret Şirketi”
• Sömürge ve sömürgecilik nedir?
• 19.yy: Yeni Emperyalizm ve Koloni Dönemi
• Altın madenleri, baharat , köle ticareti
• İngiltere’nin Kolonicilik Faaliyetleri
• İngiltere’nin Mısır’ı İşgali
• Fransa’nın Kolonicilik Faaliyetleri
• Fransa’nın Cezayir’i İşgali
• Fransa’nın Tunus’u İşgali
• Fransa’nın Fas’ı İşgali
• Almanya’nın Kolonicilik Faaliyetleri
• İtalya’nın Kolonicilik Faaliyetleri
• Avrupa’nın Kolonicilik ve Sömürgecilik Yöntemleri
• 1880-1935 Yıllarında Sömürgecilik Karşısında Afrika Direnişleri
• Kuzeydoğu Afrika Direnişi
• Kuzey Afrika ve Sahra Direnişi
• Batı Afrika Direnişi
• Doğu Afrika Direnişi
• Orta Afrika Direnişi
• Güney Afrika Direnişi
• Sömürgecilik Döneminde Afrika’da Ekonomi
• Sömürgecilik Döneminde Afrika’da Sanat
• Sömürgecilik Döneminde Afrika’da Politika ve Milliyetçilik
• Sömürgecilik Döneminde Afrika’da Din
• Afrika’da Misyonerlik
• I. Dünya Savaşı’nda Afrika
• I. Dünya Savaşı’nın Afrika’ya Etkileri
• Ekonomik Etkileri
• Siyasi Etkileri
• Askeri Etkileri
• Kültürel Etkileri
• Kurtuluş Savaşı’nın Afrika Uluslarına Etkisi
• II. Dünya Savaşı’nda Afrika
• II. Dünya Savaşı’nın Afrika’ya etkileri
• Afrika’daki Ekonomik Değişimler
• Tarımsal ve Kırsal Gelişimler
• Endüstriyel ve Kentsel Gelişimler
• Dekolonizasyon Başlangıcı
• 1945 Sonrasında Politik Bağımsızlık Mücadelesi
• Afrika Uluslarının Kurtuluş Savaşları ve Büyük Liderleri
• Yeni Emperyalizm Sonrası Afrika Ekonomisi
• Afrika’da Bağımsızlık Sonrası Sosyo-Politik Değişiklikler
• Afrika’da Bağımsızlık Sonrası Sosyo-Kültürel Değişiklikler
• Din Değişimi
• Dil Değişimi
• Sanat ve Modern Edebiyatın Gelişimi
• Felsefe ve Bilim Akımlarının Gelişimi
• Eğitim ve Kültür Seviyesinin Gelişimi
• Afrika Birlik ve Beraberliği: Pan-Afrikanizm
• Bölgesel uyum ve kopuntu
• Cumhuriyet Sonrası Türkiye-Afrika İlişkileri
• Siyasi İlişkiler
• Ekonomik İlişkiler
• Askeri İlişkiler
• Kültürel İlişkiler
• 2010’da Başlayan “Arap Baharı” Süreci
• Tunus’ta “Yasemin Devrimi”
• Mısır’da Arap Baharının Etkileri
• Libya’da Arap Baharının Etkileri
• Fas’ta Arap Baharının Etkileri
• Cezayir’de Arap Baharının Etkileri
• “Arap Baharı”nın Afrika ve Türkiye’ye Etkisi
• Türkiye’nin Eski ve Yeni Afrika Perspektifi
• Türkiye-Afrika İlişkilerinde Son Gelişmeler
• Afrika’nın Uluslararası İlişkileri
• Afrika ve Kapitalist Ülkeler
• Afrika ve Sosyalist Ülkeler
• Afrika ve Gelişmekte Olan Ülkeler
• Afrika ve Birleşmiş Milletler
• Afrika’nın Bugünkü Durumu
• Küreselleşme Süreci ve Afrika
• Afrika ve Dünya Ticareti
• Afrika’daki Kuruluşlar ve Bölgesel Örgütler
• Afrika’nın Siyasal Oluşumu

Yürütme ve Bilim Kurulu

Yürütme Kurulu:
PROF. DR. İlhan ERDEM, Ankara Üniversitesi D.T.C.F. Tarih Bölümü, Ankara
PROF. DR. Osman GÜMÜŞÇÜ, Çankırı Karatekin Üniversitesi Coğrafya Bölümü, Çankırı

Düzenleyenler

Türk Tarih Kurumu Başkanlığı

Önemli Tarihler

Sempozyum Yeri:
Özetlerin Gönderilmesi Için Son Tarih: 1 Kasım 2013
Makalelerin Gönderilmesi Için Son Tarih: 1 Aralık 2013
Kabul Edilen Makalelerin Duyurulmasi: 15 Ocak 2014
Sempozyum: 20-21 Mart 2014

İletişim-Sekretarya

Türkçe / English/Contact: Uzm. Yrd. Muhammed Abdullah KAYMAK, – 0-312- 310 23 68 / 210
Uzm. Yrd. Muhammet YAŞAR, – 0-312- 310 23 68 / 292
Uzm. Yrd. Kenan ÇELİK-, – 0-312- 310 23 68 / 210

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.