Osmanlı Padişahları, 1299 yılından 1922 yılına kadar süren 600 yılı aşkın köklü bir tarihte toplam 36 hükümdar ile devleti babadan oğula geçen bir sistemle yönetmişlerdir. Kuruluş, yükselme, duraklama, gerileme ve dağılma olmak üzere beş ana döneme ayrılan bu süreçte; İstanbul’un fethi, halifeliğin devralınması ve anayasal düzene geçiş gibi dünya tarihini değiştiren kritik olaylar yaşanmıştır. Devletin ilk hükümdarı Osman Gazi ile başlayan bu uzun kronoloji, 1 Kasım 1922 tarihinde saltanatın kaldırılmasıyla son padişah Sultan Vahdeddin döneminde resmen sona ermiştir.
Osmanlı Padişahları Kronolojik Rehberi
Osmanlı Devleti, 1299 yılında Söğüt’te kurulmuş ve 1922 yılına kadar toplam 36 padişah tarafından yönetilmiştir. Devletin gelişimi, tarihçiler tarafından beş ana döneme ayrılır.
-
Kuruluş Dönemi (1299 – 1451)
Bu dönem, bir uç beyliğinin Balkanlar ve Anadolu’da kalıcı bir devlete dönüşme sürecidir.
| Sıra | Padişah | Dönemi | Önemli Olaylar |
| 1 | Osman Gazi | 1299–1324 | Devletin kurucusudur. İlk fetihler başladı. |
| 2 | Orhan Gazi | 1324–1362 | Bursa alındı; ilk ordu, divan ve medrese kuruldu. |
| 3 | I. Murad | 1362–1389 | Edirne başkent oldu. Balkanlar’da hakimiyet sağlandı. |
| 4 | I. Bayezid (Yıldırım) | 1389–1402 | Anadolu Türk birliğini kurdu; Ankara Savaşı’nda Timur’a esir düştü. |
| 5 | I. Mehmed (Çelebi) | 1413–1421 | “Devletin İkinci Kurucusu”; Fetret Devri’ni bitirdi. |
| 6 | II. Murad | 1421–1451 | Varna ve II. Kosova zaferleriyle Balkanlar’da Türk varlığı kesinleşti. |
-
Yükselme Dönemi (1451 – 1579)
Osmanlı’nın bir imparatorluk haline geldiği ve dünyanın en güçlü devleti olduğu dönemdir.
- II. Mehmed (Fatih): 1453’te İstanbul’u fethederek Orta Çağ’ı kapattı.
- I. Selim (Yavuz): Halifelik Osmanlı’ya geçti; Doğu ve Mısır fethedildi.
- I. Süleyman (Kanuni): En uzun süre (46 yıl) tahtta kalan padişahtır. Devlet en geniş sınırlarına ulaştı.
-
Duraklama Dönemi (1579 – 1699)
Sınırların genişlemesinin yavaşladığı ve iç karışıklıkların başladığı dönemdir.
- I. Ahmed: Veraset sistemini değiştirerek “Ekber ve Erşed” (En yaşlı ve olgunun başa geçmesi) sistemini getirdi. Sultanahmet Camii’ni yaptırdı.
- II. Osman (Genç Osman): İlk ciddi ıslahat girişiminde bulundu ancak yeniçerilerce katledildi.
- IV. Murad: Sert disipliniyle tanınır; Bağdat’ı geri aldı, içki ve tütün yasağı getirdi.
- II. Mustafa: 1699 Karlofça Antlaşması ile ilk kez büyük çapta toprak kaybedildi.
-
Gerileme Dönemi (1699 – 1792)
Kaybedilen toprakları geri alma çabaları ve Batılılaşma hareketlerinin başladığı dönemdir.
- III. Ahmed: Lale Devri padişahıdır. İlk kez Avrupa’daki yenilikler takip edilmeye başlandı.
- I. Mahmud: Askeri alanda Batılı tarzda ilk reformları gerçekleştirdi.
- III. Selim: Nizam-ı Cedid ordusunu ve reformlarını başlattı.
-
Dağılma Dönemi (1792 – 1922)
Devletin varlığını korumaya çalıştığı, anayasal süreçlerin başladığı en zor dönemdir.
- II. Mahmud: Yeniçeri Ocağı’nı kaldırdı (Vaka-i Hayriye). Modernleşmenin öncüsüdür.
- Abdülmecid: Tanzimat ve Islahat Fermanlarını ilan etti.
- II. Abdülhamid: I. ve II. Meşrutiyet’i ilan etti; ilk anayasa (Kanun-i Esasi) yürürlüğe girdi.
- VI. Mehmed (Vahdeddin): Son Osmanlı padişahıdır. Saltanatın kaldırılmasıyla (1922) görevden ayrılmıştır.
Kısa Bilgiler (Araştırma Notları)
- En Uzun Tahtta Kalan: Kanuni Sultan Süleyman (46 yıl).
- En Kısa Tahtta Kalan: V. Murad (93 gün).
- İlk Padişah: Osman Gazi.
- Son Padişah: Sultan Vahdeddin.
- Yönetim Biçimi: Genellikle babadan oğula geçen mutlak monarşi (1876’dan sonra anayasal monarşi).
