KİMYA PROJESİ – VERİMSİZ TOPRAKLARIN UÇUCU KÜL KULLANILARAK YENİDEN KAZANILMASI
Türkiye’de çeşitli nedenlerle verimliliğini kaybetmiş milyonlarca hektar tarım arazisi bulunmaktadır. Bütün bu arazilere tarım amaçlı verimli toprak ilavesi veya gübre kullanımı pratik olarak mümkün olmadığına göre, bitkiler için yeterli besin maddesi içeren ve büyük miktarda üretimi olan, başka çözüm arayışları gereklidir. Bu arayışın bir sonucu olarak, bu çalışmada, termik santral atığı olan uçucu küllerden yararlanma fikri ortaya çıkmıştır.
Dünyada ve ülkemizde termik santrallar elektrik enerjisi üreten önemli bir kaynak konumundadır. Elektrik enerjisi taş kömürü veya linyit kömürü yakılarak elde edilir.
Türkiye’de termik santrallardan yılda 15 milyon ton uçucu kül açığa çıkmaktadır ve ancak %15’lik bölümü değerlendirilmektedir (inşaat sektöründe). Geriye kalan %85’lik bölüm, atıl şekilde kuru ve ıslak olarak depolanmaktadır (kül dağları, barajları). Termik santral sayısı ve kapasitesine bağlı olarak uçucu kül miktarı gün geçtikçe arttığından, başka değerlendirme yollarının araştırılması gerekmektedir, ancak bu konudaki akademik çalışmalar yeterli değildir. Uçucu kül, atık madde niteliğinden kurtaramadıkça ve değerlendirilmesi konusunda yeni araştırmalar yapılmadıkça potansiyel bir problem konusu olmaya devam edecektir.
Bu çalışmada uçucu külün, inşaat malzemesi dışında çok farklı bir alanda, verimsizleşmış tarım arazilerinin yeniden kazanımı amacı ile. kullanılabilirliği deneysel bir araştırma projesi kapsamında incelenmiştir. Çalışmada seçilen termik santralın (Çatalağzı) uçucu külü, hazırlanan bitki düzeneğine uygulanmıştır. Verimsiz toprak numuneleri %10.15.20,25.40 oranlarında uçucu kül ile karıştırılarak, seçilen iki bitki tipinin büyüme verimliliğine ve çevreye etkisi fiziksel, kimyasal ve radyolojik ölçümler ile araştınlmıştır. %15 ve 20 uçucu kül kullanımı, verimsiz toprağa kıyasla bitki gelişiminde %100 oranında bir artış sağlamıştır. Deneysel sonuçlar, verimliliğini kaybetmiş tarım alanlarının sürekli ve ekonomik biçimde yeniden kazanımı için son derece ümit vericidir.
İSTANBUL İTÜ GELİŞTİRME VAKFI ÖZEL EKREM ELGİNKAN LİSESİ
DANIŞMAN: Özge YILMAZ
Dilara GİRGİN
