TÜBİTAK Tarih Araştırma Projesi

TÜBİTAK Tarih Araştırma Projesi

Bir Sözlü Tarih Çalışması; Türkistan’dan Anadolu’ya uzanan Bir Göç ve İskân Hikayesi (Pamir’den Ulupamir’e Van’ın Kırgızları)

Amaç: İnsanlık tarihi ile özdeş olan göç olgusu demografik, ekonomik, siyasi, psikolojik, antropolojik ve sosyolojik içeriklere sahip olması nedeniyle çok yönlüdür. Göçün bu özelliği, ona evrensel bir yaklaşımdan ziyade yerel yaklaşım ve incelemeleri gerekli kılmıştır.

Amacımız; Pamir yaylasında göçebe bir hayat süren Pamir Kırgızlarımn Türkiye’ye gerçekleştirdikleri göçü, öncesi ve sonrasıyla tanıklarına dayandırarak incelemektir.

Kullanılan Yöntem ve İşlemler: Proje çalışmamızda kaynak taraması, gözlem, araştırma, inceleme ve görüşme yöntemleri kullanılmıştır.

Gözlem, Veri, Bulgular: Kullandığımız bilimsel yöntem ve teknikler sonucunda Van’ın Erciş ilçesinin Ulupamir köyüne tarımsal iskan amaçlı göç eden Kırgızlar, göç öncesi ve sonrasında büyük sıkıntılar yaşamışlardır. Göçte, Rus baskıları ve Rahman Kulun önemli etkileri olmuştur. Türkiye’de önce geçici iskânla Malatya ve Van Karagündüz’de daha sonra da kendileri için hazırlanan projenin tamamlanmasıyla 1987’de Van ili Ulupamir köyüne yerleşmişlerdir.

Sosyal yaşamlarında değişmelerin olduğu, etnik yapılarından dolayı özellikle kültürlerinin birçok özelliklerini korudukları, Türkiye’ye ve yerleşik hayata uyum sağlama konusunda ilk yıllarda bazı sorunların yaşandığı ancak günümüzde bu sorunlann birçoğunun aşıldığı, ancak köyde birtakım sosyo-ekonomik sorunların var olduğu ve bu sorunların acilen çözüm beklediği bulgulanmıştır.

Sonuç: Pamir Kırgızları 1880 ile 1987 yılları arasında toplam yedi göç hareketi gerçekleştirmişlerdir. Yapılan göçlerde Çin baskıları ve özellikle de Rusların yayılmacı ve istilacı politikaları ile Pamir Kırgızlarımn Hanı Hacı Rahman Kul etkili olmuştur.

Kırgızların son göç hareketi Anadolu’ya olmuştur. Göç güzergâhı olarak Pakistan – Adana – Malatya Yeşiltepe (geçici İskân), Van Karagündüz (geçici iskân) Van, Ulupamir (kesin iskân) kullanılmıştır. Türkiye’ye yapılan göç devlet gözetiminde 2641 sayılı kanunla ve tarımsal iskân amaçlı yapılmıştır.

Bir tarımsal iskân projesi kapsamında Ulupamir’e zorunlu göç eden Pamirli Kırgızlar göçün ilkyıllarında Türkiye’ye ve yerleşik hayata uyum konusunda sorunlar yaşamışlardır. Yaşanılan en önemli sorunların başında dil, psikolojik, ekonomik ve kültürel sorunlar gelmektedir.Günümüzde ise bu sorunların yerini alt yapı, güvenlik, eğitim gibi sorunlar almıştır. Uyum konusunda aşılamayan kimi sorunların varlığı halen devam etmektedir. Kırgızların Sosyal yaşamlarında belirgin değişmeler olmuştur. Kırgızların etnik kimliklerinden dolayı kültürel özelliklerini Pamir’den Ulupamir’e taşıyabildikleri anlaşılmıştır.

AMASYA GÜMÜŞHACIKÖY ANADOLU LİSESİ

Danışman: Şafak Zini

AYFER ASLAN
İREMGÜL ÇELİK

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.