TÜBİTAK Tarih Araştırma Projesi 10

TÜBİTAK Tarih Araştırma Projesi 10

Kıtlık Yıllarında (Refik Saydam Hükümeti Döneminde) İzmir Basınında Karaborsa Ve Ekmek Sorunu

İkinci Dünya Savaşı’na katılmama kararlılığına rağmen Türkiye her an savaşa girecekmiş gibi hazır olmak zorunda olduğundan, nüfusunun en genç ve güçlü bireylerini askere alınca, üretiminin azalması da kaçınılmaz olmuştur. Buna bir de dış ülkelerden mal getirmenin zorlaşması eklenince halkı ve askeri besleyebilmek büyük sıkıntı yaratmış, bu kıtlık ortamından yararlanmak isteyen karaborsacılara gün doğmuştur. Bu proje, Refik Saydam Hükümeti Donemi’nde (1939-1942) İzmir’de yaşanan karaborsa olaylarının, basına dayalı olarak yıldan yıla yoğunluk derecesini, karaborsacıların yargılanmalarında hangi cezaların ne oranda uygulandığını, karaborsacılar içinde yer alan gayrimüslim Türklerin oranını, İzmir halkının ekmek sorununu çözmek için, yerel yöneticilerin ürettikleri çözümlerin neler olduğunu ve ekmek karnesi uygulamasının nasıl işlediğini açıklamayı amaçlamaktadır.
Savaşın İzmir üzerindeki etkilerini ortaya koyan kitap, makale, dergi ve akademik tezler İzmir Milli Kütüphanesi ile DEÜ Al ve İTE’de incelenmiş, ihtikâr(karaborsa) suçları, ihtikâr yargılamaları ve ekmek sorunu ile ilgili gazete taramaları, Ahmet Piriştina Kent Arşiv Müzesi’nde yapılmıştır.

Elde edilen karaborsacılık suçları ile yargılama kararlarının verileri yıl yıl gruplandırılmış ve istatistikleri çıkarılmış, çözüm olarak üretilen yeni ekmek çeşitleri belirlenmiş, karne uygulama yöntemleri tespit edilmiştir.
İzmir’de karaborsaya karşı kararlı ve sert bir tutum takınılamadığı, uygulanan cezaların karaborsa yaratanlar için caydırıcı olamadığı, savaşın üçüncü yılında ilk iki yıla kıyasla karaborsanın 10-12 kat birden arttığı, karaborsaya karışanların oranları dikkate alındığında, İzmir ticareti üzerinde gayrimüslimlerin etkinliğinin devam ettiği kesinleşmiştir. Buğday ununa değişik oranlarda farklı unların karıştırılarak çok sayıda yeni ekmek denemesi ile ekmeğin halka dağıtım miktarında sürekli değişiklik yapılması ekmek sıkıntısını giderememiştir. Üretim azalmasına ve organizasyon eksikliğine rağmen basında açlıktan ölüm olayına da rastlanmamıştır.

İZMİR ÖZEL TÜRK FEN LİSESİ
Danışman: Metin Tire

Proje Öğrencisi
EDA TAMER

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
lütfen isminizi buraya girin