Problem Çözme-Kurma Üzerine Çok Değerli Öğretmenlerimize Küçük Bir Öneri

Merhaba sevgili okurlar,

Uzun süredir buraya yazma düşüncem vardı fakat bilgisayarın başına geçip ancak yazma fırsatı bulabildim. Şu sıralar aklımı kurcalayan bir konu olan problem çözme ve problem kurma ile ilgili yazdığım ilk yazıma sizi selamlayarak başlamak istiyorum.

Günlük hayatta bir çok sorunla karşılaştığımızda ilk önce sorunun ne olduğunu anlamaya çalışır kendimizce muhakeme eder ve bir çıkış yolu bulmaya çalışırız. Bu çıkış yolu için de çeşitli planlar sıralarız daha sonra bu planlardan birini seçer, uygular ve  hemen çözüme ulaşmaya çalışırız. Çözüme ulaştıysak bir sorunumuz olmaz fakat çözüme ulaşamadıysak çözüm yöntemimizi tekrar gözden geçiririz. Matematikte de böyledir öğrenciye bir problem verilir ve hadi çöz bakalım denilir. Çocuğun da bunu çözmesi için problemi anlaması, yorumlaması, muhakeme etmesi, çözüm için bir yol seçmesi ve onu uygulayıp çözüme ulaşması gerekir. İşte tüm bu bahsettiğim adımlar teorik olarak da Polya’nın problem çözme basamaklarıdır ve şu şekilde sıralanmıştır (Polya, 1887-1985; Akt. Altun);

1-) Problemin anlaşılması

2-) Çözümle ilgili bir stratejinin seçilmesi

3-) Seçilen stratejinin uygulanması

4-) Çözümün değerlendirilmesi

Bunlara ek olarak beşinci bir basamak daha vardır (MEB, 2013; Akt. Çimen ve Yıldız, 2017). Bu basamak şu ise şekildedir;

5-) Çözümün genellenmesi ve benzer bir problem kurulması

Buradan anlaşılacağı üzere problem kurma ve problem çözme iç içedir ve birbirini tamamlar. Problem çözmenin devamı olan problem kurma, Ellerton (1996) tarafından serbest, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmış olarak üç kategoriye ayırılmıştır (Ellerton, 1996; Akt. Çimen ve Yıldız, 2017). Teorik olarak incelendiğinde problem kurmayla ilgili başka görüşler ve kategoriler de vardır. Eğer oralara da girersem bu yazı benim için biraz uzar ve esas anlatmak istediğim amaçtan uzaklaşabilirim onun için teorik kısmı kısa tutuyorum.

Matematikte problem çözme, problem kurma durumları ve bu konularla ilgili yapılmış çalışmalar, yüksek lisans eğitimi gören araştırmacı arkadaşlarımız ve hocalarımızla da sık sık aramızda konuştuğumuz ancak maalesef ilgili probleme yönelik tüm konuşmaların, önerilen tüm çözüm yollarının sonuçsuz kaldığı kısır döngü içinde olan iki konu olarak karşımıza çıkıyor. Çünkü yapılan çalışmaların büyük çoğunluğunu araştırmacılar ve araştırmacı öğrenciler okuyor. Çalışmaların öneriler kısmında, önerilerin  büyük çoğunluğu öğretmenlere sunuluyor. Peki  Problem kurma ve problem çözme ile ilgili  yapılan bu çalışmalar, araştırmacıların yanı sıra okunmasının istendiği diğer kitleye yani öğretmenlerimize ne kadar ulaşıyor? Elbette öğrencilerine daha fazla fayda sağlamak amacıyla literatürden faydalanan öğretmenlerimiz vardır ve bu çalışmalar onlara ulaşıyordur. Şahsi görüşümdür ama bence maalesef yeterince ulaşamıyor.

Literatürde bu iki konuyla ilgili yapılan çalışmaları incelediğinizde hem ilkokul öğrencilerinin hem de öğretmen adaylarının problem kurma ve problem çözme konusunda ciddi bir eksikliğe sahip olduğunu; problem çözme ve problem kurmanın çocukların mantık, muhakeme ve iletişim becerileri için ne kadar önemli olduğunu  göreceksiniz. Bu eksiklikler noktasında öğretmen adaylarımıza, sınıf öğretmenlerimize ve matematik öğretmenlerimize hem kendilerini geliştirmeleri bakımından hem de değerli birer hazinemiz olan çocuklarımıza fayda sağlamaları bakımından büyük bir sorumluluk düştüğünü düşünüyorum. Bunun için problem çözme ve problem kurma durumlarıyla ilgili araştırmaları, araştırmacıların yanı sıra çok kıymetli öğretmenlerimizin ve çok kıymetli öğretmen adaylarımızın da okumasını ve bu konular üzerinde kendilerini geliştirmek için çalışmalar yapmalarını canı gönülden temenni ediyorum. Tek yapmanız gereken Google Akademikten “problem çözme”,  “problem kurma” anahtar kelimelerini aratarak ilgili makaleleri incelemeniz.

Sevgili okurlar derdimi gücümün yettiğince, dilimin döndüğünce anlatmaya çalıştım ve bu konuyla ilgili bir farkındalık oluşturmak istedim. Bir kusurum olduysa af dilerim. Teorik bilgiler için faydalandığım kaynakları aşağıya bırakıyorum. Başlangıç olarak kaynakçada belirttiğim makaleye de bakabilirsiniz. Ayrıca belirttiğim makalenin kaynakça kısmından problem çözme-kurma ile ilgili yayımlanmış bir çok makaleye ulaşabilirsiniz.

Güzel çocuklarımızı daha iyi bir geleceğe ulaştırabilmek dileğiyle…

Saygı, sevgi, merhamet, güzellik ve bilimle kalın!

 

Kaynak

Altun, M., (2014). Ortaokullarda (5, 6, 7 ve 8. Sınıflarda) matematik öğretimi (10. Baskı). Bursa: Alfa Akademi.

Ev-Çimen, E. ve Yıldız, Ş. (2017). Ortaokul matematik ders kitaplarında yer verilen problem kurma etkinliklerinin incelenmesi. Türk Bilgisayar ve Matematik Eğitimi Dergisi, 8(3), 378-407.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.