KÜRESEL ISINMA ILE DOĞAL AFETLERIN EKOSISTEMLERE ETKILERININ ARAŞTIRILMASI

İLKÖĞRETİM OKULU ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ PROJE ÇALIŞMASI

Bu Benim Eserim Matematik ve Fen Bilimleri Proje Yarışması

Proje Amacı:

Doğal afetler ve küresel ısınmanın ekosistemlere olan etkilerini belirlemek.

Proje Hedefleri:1-Ekosistemlerin hangi etkenlerden etkilendiklerini araştırmak. 2-Doğal afetler ve küresel ısınmanın ekosistemlere olan olumsuz etkilerini belirleyerek çözüm üretmek. 3-Doğal afetler ve küresel ısınmanın ekosistemlere olan olumsuz etkileri hakkında çevremizdeki insanları bilinçlendirmek.

Hipotez:Küresel ısınma ve doğal afetler ekosistemleri olumsuz etkiler.

Gerçekleştirilen Faaliyetler:1- Araştırma konusunu belirledik. 2-Konunun özgünlüğüyle ilgili olarak Proje Bankasında ön araştırma yaptık. 3-İş bölümü ve zaman çizelgesi yaptık. 4-Ekosistem, doğal afet, küresel ısınma gibi konuyla ilgili temel kavramların ne anlama geldiklerini araştırdık. 5-Ekosistemlerin hangi faktörlerden etkilendiklerini araştırdık.6-Küresel ısınma ve doğal afetlerin ekosistemlere olan zararlarını araştırdık. 7-Çalışmamızla ilgili bilgilendirme broşürü tasarladık. 8-Tasarladığımız bilgilendirme broşürünün dağıtımını gerçekleştirdik.

Kullanılan Yöntemler: 1-Araştıracağımız konuyu merak ettiğimiz bir alandan belirledik. 2-Çalışmamızın başka kişiler tarafından ele alınıp alınmadığını (özgünlüğünü) Bu Benim Eserim Proje Bilgi Bankası’ndan1 araştırdık. 3-Kendi aramızda görev paylaşımı (araştırma, resim, özet, tablo,…) ve projenin tamamlanmasında kullanılacak zaman çizelgesini (Proje takvimi kısmında belirtildi) yaptık. 4-Ekosistem2, doğal afet3, küresel ısınma4 gibi konumuzla ilgili temel kavramları, bu kavramların ne anlama geldiklerini ve birbiriyle oluşabilecek ilişkilerini araştırdık. 5-Ekosistemlerin hangi doğal ve yapay faktörlerden etkilendiklerini ve bu faktörlerin etkilerinin olumlu veya olumsuz olduğunu araştırdık. 6-Küresel ısınma ve doğal afetlerin ekosistemlere olan olası zararlarını belirledik. Bu zararların sonuçlarına ilişkin kendimizce tahminlerde bulunduk. 7-Zararları en aza indirmek için kendimizce çözümler ürettik. 8-Çalışmamızla ilgili olarak öğretmenimiz yardımıyla bilgilendirme broşürü tasarladık ve basımını gerçekleştirdik. 10-Tasarladığımız bilgilendirme broşürünün kasabamız halkına ve okulumuz öğrencilerine dağıtımını gerçekleştirdik.

Ulaşılan Sonuçlar: 1-Doğal Kaynaklı? Bozulmalar: Doğal afetler, depremler, seller, kasırga, tayfun, yanardağ püskürmeleri ve kuraklık olayları çevrenin bozulmasına neden olur.İnsan Kaynaklı Bozulmalar: İnsan ve diğer canlıların yaşadığı doğal çevre, çeşitli nedenlerle bozulabilir. Doğal çevrenin bozulmasına çevre tahribatı denir. Çevre tahribatına neden olan her olay insan davranışlarının bir sonucudur. Bu nedenle çevre kirliliğinde en önemli etken insandır. Nüfus artışı, ekonomik sebepler, endüstrileşme gibi etkenler insan kaynaklıdır.3- Küresel ısınma, yirmi birinci yüzyılda bilim dünyası açısından en önemli konulardan biridir. Bu sorun çevreyle ilgili, ekonomik, sosyolojik ve politik birçok etkiyi de beraberinde getirmektedir. Sadece onlarca yıl içerisinde iklim değişikliğinin de sebep olduğu tahribat nedeniyle ormanlar büyük miktarda karbonu serbest bırakacak, bu da küresel ısınmayı yavaşlatmak yerine hızlandıran bir durum ortaya çıkartacaktır. İklim değişikliği ve buna bağlı olarak ortaya çıkan sıcaklıklardaki ve yağışlardaki farklılaşma, dünya üzerinde yerel ölçekte farklı etkiler gösterecektir. Bu nedenle bazı bölgeler daha uygun sıcaklıklara ve artan yağışa kavuşurken, çoğunlukta kalan alanlar ise kuraklık, yangın, toprak kaybı ve böcek istilası gibi sorunlarla karşılaşacaktır6. Ayrıca doğal afetlerin sonucu olarak bozulmuş bir ekosistem yapısı nedeniyle afet bölgesinin bitki toprak ve yerleşim sistemi zarar görür7. 4- EKOSİSTEMDEKİ BOZULMALAR NELERİ DOĞURUR?8 Bilinçli ve de bilinçsiz çevreye verilen zararlar tabiattaki bazı varlıkların azalmasına neden olur. Buna bağlı olarak madde döngü gerçekleşemez. Bu nedenle doğa enerjisiz kalır. Enerjinin olmadığı bir ortamda hiçbir şey gerçekleşmez. Ekosistem ortamında meydana gelen çevre dengesi bozulmaları aşağıda belirtilen olumsuz sonuçlara yol açar. 1. Dünya’nın Coğrafyası Ve İklimi Değişir: Biyolojik zenginlik, doğanın yapısına bağlı olarak değişir. Bir çöl ortamı ile orman veya göl ortamlarındaki biyolojik zenginlikler yanı değildir. Her ortamın kendine özgü iklimi, sıcaklığı, nem oranı, ışık ve tuzluluk gibi yapısal farklılıkları vardır. Bu yapısal farklılıklara bağlı olarak biyolojik canlı türleri de değişir. Doğadaki canlı varlıklar, çevrenin iklimi üzerinde etkili olurlar. Sıcaklık, nem, ışık ve yağış olaylarının meydana gelmesinde katkıda bulunurlar. Bir ekosistem ortamındaki bozulmalar, kendiliğinden o bölgenin iklimini değiştirir. Bu durum ise biyolojik dengeyi etkiler. Canlıların tür ve sayılarının azalmasına veya çoğalmasına neden olurlar. İklimdeki bu değişmeler, yeryüzü şekilleri ile üretim-tüketim ilişkilerini değiştirir. Ormanların yok edilmesi sonucunda o bölge hızla çölleşir. Yağış ve nem azalırken sıcaklık artar. Bir gölün kuruması sırasında buna benzer olaylar meydana gelir. Bütün bu olaylar, o bölgenin coğrafi yapısının değişmesine neden olur. 2.Erozyon Toprakları Bitirir: Toprak, bir ülkenin en önemli zenginlik kaynağıdır. Bitkisel ürünlerin yetiştiği toprak aynı zamanda hayvanlara da barınaklık eder. Toprak, bütün canlıların besin kaynağı sayılır. Toprağın su ve rüzgar gücüyle denizlere taşınması olayına erozyon denir. Toprak, bitki örtüsü bakımından zengin olursa erozyona uğramaz. Çünkü bu alanlardaki su ve rüzgarın etkisi kontrollüdür. Bitki örtüsü ve toprak birbirini korur. Bitki örtüsü, yağışlara karşı toprağın aşınmasını önler. Toprak da bitki örtüsüne tutunarak sürüklenmez. Kısacası, toprak ve bitki örtüsü bir bütünün iki ayrı parçası bibidir. Birinin yokluğu, diğerinin de yok olmasına neden olur. Göl ve orman alanlarındaki biyolojik denge bozulduğu zaman, yoğun bitki örtüsü giderek azalır. Buna bağlı olarak da toprağın erozyonu hızlanır. Çünkü toprağı koruyan faktörler eksilmiştir. Bunlar ile birlikte yanlış sürüm, uygun olmayan ekim, kimyasal atık ve tarım ilaçları, yapay gübreleme vb. etkiler toprağı verimsizleştirmektedir. Verisiz topraklar ise üzerindeki bitki örtüsünü besleyememektedir. Bitki örtüsü olmayan topraklar korumasız kalırlar. Dolayısıyla erozyona uğrarlar. Toprak kaybı, ulusal bir kayıptır. Verimli olan bu toprakları, doğa elimizden almaktadır. Çevre tahribatına neden olan insanlar, farkında olmadan geleceğimizi de yok etmektedirler. Toprak kaybı, telafisi mümkün olmayan sonuçlara neden olur. Toprak kaybı ile biyolojik zenginliklerimiz de kaybedilmektedir. 3.Su Kaynakları Azalır ve Kurur: Ekosistem ortamlarındaki bozulması sonucunda su kaynakları da giderek azalır ve kurur. Bir orman ekosistemi bozulduğu zaman, o bölge eskisi gibi düzenli yağış alamaz. Buna bağlı olarak ta su havzaları beslenemez. Suyla beslenemeyen havzalar da yer altı su kaynaklarını oluşturamaz. Böylece o ortamlardaki su kaynakları kurumaya başlar. Asya kıtasındaki Aral gölünü besleyen nehirler, sulama ve enerji elde etme amaçlı kullanılınca, göl kurumaya başlamıştır. Doğal olarak göl ve çevresi hızla çölleşmiştir. Bu olaya bağlı olarak çevre dengesi değişmiş ve biyolojik zenginlik azalmıştır. 4.Enerji Kıtlığı Başlar: Bir ekosistemde bulunan canlılar, karşılıklı yarar ve çıkar ilişkileri içinde yaşarlar. Bu canlıları bir arada bulunuş nedenleri, birbirlerine olan ihtiyaçlarından ileri gelmektedir. Birinin varlığı, diğerinin yaşamasına bağlıdır. Besin maddeleri canlıların enerji kaynağıdır. Enerji olmada hiçbir canlının yaşaması mümkün değildir. Canlılar, enerji ihtiyaçlarını beslenerek karşılarlar. Bu nedenle, her canlı beslenebileceği bir ortamda yaşar. Ekosistem ortamı çeşitli etkilerle bozulmaya başlayınca, o ortamın biyolojik dengesi de bozulur. Buna bağlı olarak canlı sayısı da azalarak yok olmaya başlar. Canlı sayısındaki azalma ise o ortamın beslenmesini zorlaştırarak enerji kıtlığına neden olur. 5.Biyolojik Çeşitlilik Azalır-Beslenme Sorunu Doğar: Bozulan ekosistem ortamlarında bazı canlı türleri azalarak yok olur. Ölen canlılarla beslenen canlı türleri de bundan olumsuz etkilenerek azalırlar. Kısacası besin zinciri halkasını oluşturan bütün canlılar olumsuz olarak etkilenirler. Beslenme sorununa bağlı olarak biyolojik çeşitlilik de azalır.

Ekosistem: Karşılıklı olarak madde alışverişi yapacak biçimde birbirlerine etki eden canlı organizmalarla, cansız maddelerin (ortamın) bulunduğu bir doğa parçası. Doğal Afet: Doğal afet, insanların etkisi olmadan meydana gelen, büyük yıkımlar yaparak insanların canına veya malına zarar veren doğa olaylarına verilen isimdir. Kasırga, deprem, sel birer doğal afettir. Küresel Isınma: Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Bu olay son 50 yıldır iyice saptanabilir duruma gelmiş ve önem kazanmıştır. 2- Ekosistemdeki bozulmaya neden olan etkiler iki grupta toplanabilir5:

Sonuçların Değerlendirilmesi: Zararları en aza indirmek için kendimizce çözümler ürettik. Buna gör bizce yapılabilecek katkılar şunlardır: 1-Ormanları koruyalım. 2-Ağaçlandırma çalışmaları yapalım. 3-Geri dönüşümlü ürünler kullanalım. 4-Güneş rüzgâr ve akarsu gibi yenilenebilir enerji kaynakları kullanalım. 5-Enerji tüketimini azaltmak için lambaları, televizyonları, bilgisayar gibi aletleri kullanmadığımız zamanlarda kapalı tutalım. 6-Aşırı ve bilinçsiz avlanma konusunda çevremizdekileri uyaralım. 7-Doğal kaynakları bilinçli kullanalım. 8-Çevre eğitimine önem verelim. 9-Yakın yerlere giderken otomobile binmek yerine yürüyelim ya da toplu taşıma araçlarına binelim. 10-Evimize ve işyerimize ısı yalıtımı yapalım. 11-Deniz ekosisteminin zarar görmemesi için lağım borularını denize bağlamayı azaltmak 12-Toprak verimliliğini arttıralım.

Literatür (Kaynak)?Taraması:

1-http://basvurular.meb.gov.tr/bubenimeserim/projebankasi.aspx, Erişim Tarihi: 03/11/2010 2-http://www.biltek.tubitak.gov.tr/bilgipaket/ekosistem/index.html, Erişim Tarihi: 10/11/2010 3-http://www.delinetciler.net/forum/bilgi-merkezi/60783-dogal-afetler-dogal-afet- nedir.html, Erişim Tarihi: 10/11/2010 4-http://www.r10net-kuresel-isinmaya-hayir-seo.kozlucakoyu.net/Kuresel-isinma.html,  Erişim Tarihi: 10/11/2010 5-http://www.bilimselkonular.com/index.php/component/content/article/28-genel/939- doal-afetler-ve-insan-kaynaklar-ekosistemlerin-bozulmasn-nasl-etkiler.html, Erişim Tarihi: 15/12/201 6- , Erişim Tarihi: 15/12/2010 7- http://www.rehberim.net/forum/soru-cevap-ve-tartisma-bolumu–682/850228-dogal-afetler-ekosistemleri-etkiler-mi.htmll afetler ekosistemleri etkiler mi?, Erişim Tarihi: 12/11/2010 8-http://www.veribaz.com/viewdoc.html?ekosistemdeki-bozulmalar-neleri-dogurur-353219.html, Erişim Tarihi: 10/11/2010

Proje Bütçesi:500 adet bilgilendirme broşürü basılacak. 500 x 0,10 TL = 50 TL

Destek Alınan Kişi ve Kurumlar: Projemizin araştırma aşamasına Okul Müdürlüğümüzden, projenin yürütülmesi sırasında da danışman öğretmenimizden destek aldık.

Proje Özeti: Ekosistemler değişik nedenlerle (doğal ve yapay olarak) bozulabilirler ve bu bozulma çok kötü sonuçlar doğurabilir. Küresel ısınma, yirmi birinci yüzyılda bilim dünyası açısından en önemli konulardan biridir. Bu sorun çevreyle ilgili, ekonomik, sosyolojik ve politik birçok etkiyi de beraberinde getirmektedir. Sadece onlarca yıl içerisinde iklim değişikliğinin de sebep olduğu tahribat nedeniyle ormanlar büyük miktarda karbonu serbest bırakacak, bu da küresel ısınmayı yavaşlatmak yerine hızlandıran bir durum ortaya çıkartacaktır. İklim değişikliği ve buna bağlı olarak ortaya çıkan sıcaklıklardaki ve yağışlardaki farklılaşma, dünya üzerinde yerel ölçekte farklı etkiler gösterecektir. Bu nedenle bazı bölgeler daha uygun sıcaklıklara ve artan yağışa kavuşurken, çoğunlukta kalan alanlar ise kuraklık, yangın, toprak kaybı ve böcek istilası gibi sorunlarla karşılaşacaktır. Ayrıca doğal afetlerin sonucu olarak bozulmuş bir ekosistem yapısı nedeniyle afet bölgesinin bitki toprak ve yerleşim sistemi zarar görür.

Projenin Takvimi: 03/11/2010: Proje konusunun belirlenmesi, 04/11/2010–10/11/2010: Kaynak taraması, 11/11/2010: Hipotezin belirlenmesi, 24/11/2010–25/11/2010: Yöntemin belirlenmesi, 01/12/2010: Proje planı, zaman çizelgesi, iş bölümü, 02/12/2010–30/12/2010: Hipotezin sınanması, araştırmalar, bulguların değerlendirilmesi, 05/01/2011–11/01/2011: Proje çalışmasının sunumunun hazırlanması (afiş, broşür, sunu), 12/01/2011–20/01/2011: Proje raporunun yazılması, 26/01/2011: Hazırlanan proje çalışmasının sunumu (kendi sınıf arkadaşları, diğer sınıflar, öğretmenler, vb.), 27/01/2011: Proje başvurusunun yapılması