IV. Uluslararası Balkan Tarihi Araştırmaları Sempozyumu

AMAÇ

Osmanlı İmparatorluğu yaklaşık 550 yıl hüküm sürdüğü Balkan coğrafyasında birçok yeni şehir inşa ettiği gibi mevcut şehirleri sosyal, kültürel ve iktisadi açıdan geliştirerek insan yaşamına elverişli hale getirmiştir. Şehirleşme, kamusal binaların inşası, nüfus artışı, ekonomik ve ticari ilişkiler gibi süreçlere bağlıdır. Bu açıdan bakıldığında Osmanlı Devleti Balkanlar’da, hem yeni kurulan hem de mevcut şehirlerde çok sayıda cami, han, hamam, bedesten, medrese, çeşme vs. inşa etmiştir. Klasik Osmanlı şehri cami eksenli gelişir. Merkezde cami etrafında han, hamam, bedesten gibi kamuya açık binalar inşa edilir ve şehir bu şekilde caminin etrafında gelişir. Osmanlı Dönemi Balkan şehirlerinin en önemli geçim kaynaklarından birisi daha çok tarımsal ürünlere dayalı yapılan ticarettir. Bu bağlamda bakıldığında Osmanlı İmparatorluğu tarımın gelişmesi için Balkanlar’a girdiği andan itibaren timar sistemini uygulayarak şehirlerin can damarı tarımın gelişmesine olanak sağlamıştır. Gelişmiş bir timar sistemine sahip olan Osmanlı İmparatorluğu bu sayede sağladığı güvenlik sistemi sayesinde güvenliği ve sürekli üretimi sağlayarak Balkan şehirlerinin ekonomik açıdan gelişmesine olanak sağlamıştır.
Osmanlı İmparatorluğu Balkanlar’da hâkimiyetini tesis ettikten sonra Anadolu’dan Balkanlar’a nüfus iskan ederek Balkanlar’ı şenlendirmiş, inşa ettiği ve yukarıda bahsedilen mimari eserler sayesinde şehirleri hem geliştirmiş hem de insana faydalı hale getirmiştir. Bu sayede Balkan şehirleri günden güne gelişerek yeni bir kültüre, yeni bir kimliğe sahip olmuştur.

Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkanlar’daki hâkimiyetinin sona ermesinden sonra milliyetçi fikirlerin de etkisiyle bir taraftan gelişen tarih yazıcılığı Osmanlı’nın söz konusu mirasını görmezden gelirken diğer taraftan milli hükümetler Osmanlı’dan kalan çok sayıda somut mirası yok ederek veya değiştirerek Osmanlı’nın izlerini ortadan kaldırmaya çalışmışlardır. Geldiğimiz noktada Osmanlı Devleti’nin inşa ettiği birçok mimari eserin yok edildiğini görmekle birlikte Osmanlı’dan kalma yerleşim yerlerinin de henüz tam olarak tespit edilemediğini, hatta bazılarının yok olduğunu görmekteyiz.

UBTAS olarak Balkan tarihini bütün ayrıntılarıyla incelemeyi hedeflemekteyiz. Şüphesiz ki bu noktada öncelikli hedefimiz görmezden gelinen Osmanlı dönemini ele almaktır. Bu bağlamda UBTAS tarafından Türkiye, Karadağ ve Romanya’da gerçekleştirilen ilk üç sempozyumda Osmanlı arşivleri, Osmanlı mirası ve Osmanlı dönemi Balkan tarihi ön plana çıkarılmaya çalışılmıştır. Dördüncüsünü Bosna-Hersek’te yapmayı planladığımız sempozyumda, Osmanlı dönemi Balkan şehirleşmesini bütün boyutlarıyla ele almayı, bu sayede evvela Osmanlı’nın inşa ettiği yerleşim yerlerini tespit etmeyi, Osmanlı İmparatorluğu’nun şehirlerin gelişimini nasıl sağladığını ortaya çıkarmaya çalışacağız. Bu hedefimize evvela Osmanlı’nın güçlü kayıt sistemi sonucu günümüze ulaşan Tapu-Tahrir Defterlerini kullanarak ulaşmaya çalışacağız. Zira kaybolan birçok yerleşim yerinin izlerini bu kayıtlar sayesinde ortaya çıkarmak mümkündür. Bunun yanı sıra şehirlerle ilgili sosyal, ekonomik, kültürel, siyasi konularda değerli bilgiler içeren şer’iyye sicilleri, mühimmeler, salnameler gibi ana kaynaklara dayalı çalışmalara öncelik verilecektir.

Sempozyum da ele alınacak konu başlıkları şu şekildedir:
Osmanlı Devleti’nde Şehir Kavramı
Balkan Şehirlerinin Gelişmesini Etkileyen Faktörler
Balkan Şehirlerinin İnkişafı
Balkanlar’da Tapu-Tahrir Sisteminin Uygulanışı
Osmanlı Devleti’nin Balkanlar’da İnşa Ettiği Şehirler
Balkanlar’da Kaybolan Şehirler
Osmanlı Dönemi Balkan Şehirlerinin Sosyal Yapısı
Dinsel Yapı
Nüfus Hareketleri
Kadının Şehir Hayatındaki Yeri
Gelenekler
Balkan Şehirlerinin Ekonomik Yapısı
Esnaf Teşkilatı
Ticaret Hayatı
Üretim
Balkan Şehirlerinde Gündelik Yaşam
Osmanlı Dönemi Balkan Şehirlerinde Mahalle Hayatı
Osmanlı Dönemi Balkan Şehirlerinin Mimari Özellikleri
Osmanlı Şehirlerinde Belediye Hizmetleri
Osmanlı Devleti Döneminde Balkan Dilleri
Osmanlı Devleti Döneminde Diller Arası İlk Temaslar

ÖNEMLİ TARİHLER

Sempozyumun İlanı 10 Kasım 2015
Son Başvuru Tarihi 15 Aralık 2015
Kabul Edilen Bildirilerin İlanı 25 Aralık 2015
Sempozyum için ücretlerin yatırılması 25 Aralık 2015-25 Ocak 2016
Tam Metinlerin Gönderilmesi için Son Tarih 1 Nisan 2016
Sempozyum Programının İlanı 1 Mayıs 2016
Sempozyum Tarihi 1-5 Haziran 2016

E-posta: ubtas2016@gmail.com