Hayat Bilimdir: Kertenkele ve Kopan Kuyruğu

Sevgi DENER
Sevgi DENER

Kendi kadrajım ve paradigmamdan bilimi anlattığım ‘Hayat Bilimdir’ yazı serimin ikincisinden hepinize merhaba:)

Hayat Bilimdir: Kertenkele ve Kuyruğu

Aşağıda fotoğraflarını ve kopan kuyruğunun videosunu gördüğünüz bu sevimli kertenkele kısa bir süreliğine misafirim oldu. Sanırım sıcaktan bunalmış veya bir şeylerden kaçıyordu belki de merak etmişti. Ona yardım ederek doğal ortamına kavuşmasını istedim. Kuyruğunu kopmaması için özen göstermekteydim. Uzun bir süre kuyruğu kopmadı ve benden kaçtı, sanırım cesurdu bu minik kertenkele. Bu durum aklıma “Acaba kuyruğu kopmayan bir türü mü bu?” sorusunu bile getirdi. Onu yakalamaya çok yakın olduğum bir anda kuyruğu koptu. Bu anı izlemek büyüleyiciydi. Kitaplardaki bilgiler canlanmış karşımda duruyordu sanki.

Kuyruk nasıl kopuyor ve bedenden ayrı olmasına rağmen nasıl hareket ediyor? Bu noktada boyları küçük ama maarifetleri büyük organelleri yardım ediyor kertenkeleye. Yardım ediyor diyorum çünkü kuyruğun kopması ile hayatı kurtuluyor. Tehlike anında avcıyı yanıltıp, kaçıp saklanmak için lizozomdan sıvılar salgılanıyor. Bu salgı sayesinde o bölgedeki hücreler patlıyor ve kuyruk kopmuş oluyor. Daha sonra mitokondri devreye giriyor. İçindeki enerji ile kasların aldığı son emri “Hareket et!” yerine getiriyor (Tıpkı kurban bayramlarında etlerin seğirmesi olayı gibi). Kopan kuyruk hareket etmeye devam ederken kertenkele kaçmış ve canını kurtarmış oluyor. Üstelik avcısı içinde küçük bir teselli armağanı bırakmış oluyor.

Peki kopan kuyruk can acıtır mı? Elbette acıtır, sinirin, hareketin ve kanın olduğu bir bölgeye zarar geldiğinde vücut bunu hisseder. Hayatının sona ermesindense bir kuyruk karşılığında yaşamaya değer diye düşünüyor olsa gerek. Kopan bölgede kan akışının durması gerekmekte aksi takdirde kertenkelenin hayati fonksiyonları riske girer. Kaslar aracılığıyla bu kan durdurulur. Mikroplardan korunması için de üzeri deri tabakasıyla kapatılır. Yeni kuyruğun oluşumu için biraz beklemek gerekir. Mitoz bölünmeler ile kuyruk orijinal hali gibi olmasa da yeniden oluşur.

Not: Eğer etin seğirmesine dair video sizi rahatsız edecekse fazla aşağı inmemenizi tavsiye ederim.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sevgi Dener

31/03/2021

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
lütfen isminizi buraya girin