Fen Projesi – AKILLI BARKOD SİSTEMİYLE, YİYECEKLER TAPTAZE

Proje Adı:

Akıllı barkod sistemiyle, yiyecekler taptaze

Proje Amacı:

Hastane, otel, okul gibi toplu yemek sunumu yapılan yerlerdeki soğuk hava depolarının içinde bulunan gıdaların son kullanma tarihi yaklaştığında bizi uyaran bir sistemin yapılması amaçlanmıştır

Proje Hedefi:

1)Toplu gıda tüketiminin arttığı günümüzde hastane, otel, okul gibi toplu yemek sunumu yapılan yerlerdeki soğuk hava depolarının içinde bulunan gıdaların son kullanma tarihi yaklaştığında bizi uyaran bir sistemin kurularak son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin sebep olabileceği besin zehirlenmelerini önlemek,

2)Son kullanma tarihi yaklaşan ürünlerin uyarı sistemiyle bilgilendirilmesiyle ürünlerin israfının önlenmesi

Giriş:

Teknolojinin gelişmesi ile yediğimiz içtiğimiz gıda çeşitleri artış göstermiştir. Son yıllarda meyveli yoğurt, şekerleme, puding, hazır çorba, ketçap, mayonez gibi yiyeceklerle dondurulmuş gıdalar hayatımıza girmiştir. Teknoloji ilerledikçe gıda maddelerine koruyucu, renklendirici, tatlandırıcı gibi katkı maddeleri eklenmektedir. Bu yolla gıdalar daha cazip hâle gelmekte, çocukların ve gençlerin ilgisini çekmektedir. Ancak bu katkı maddeleri gıdaların doğal hâlini bozabilir. Çeşitli sağlık sorunlarının ortaya çıkmasına sebep olabilir. Bu yüzden gıda sektöründeki üreticilerin gıda yapımında özenli ve dikkatli olması gerekir. Üreticiler gibi biz tüketiciler de bazı noktalara dikkat etmeliyiz. Alışveriş sırasında öncelikle, paket üzerinde bulunan gıda içerikleri ile ilgili açıklamaları okumalıyız. Paketler üzerinde bulunan son kullanma tarihine de bakmalıyız. Bu tarih geçmişse ürünü almayıp satıcıyı uyarmalıyız. Çünkü bu ürünler tazeliğini yitirmiş, bozulmuştur. Bunların yenilmesi besin zehirlenmesi gibi çeşitli hastalıkların ortaya çıkmasına neden olur.

Besin kaynaklı enfeksiyonlar hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerin en önemli halk sağlığı problemleri arasında yer almaktadır. Gıdalarda bozulma, gıdanın yapısında bulunan protein, karbonhidrat ve yağlarla, yıkılması sonucu gıdada istenmeyen bir görünüş, tat ve kokunun ortaya çıkması olarak genel anlamda tanımlanabilir.

Bir ürünün raf ömrü tüketici tarafından kullanılabilir olduğu depolama sürecidir. Kullanma tarihi, tüketicinin gıdayı yeterli kalitede güvenilir ve sağlıklı olarak alabilmesi için geçen zamanı ifade eder. Çabuk bozulabilen et, süt, balık vb. besinler belli sıcaklıkta ve belli süre saklanabilir. Besinlerin depolanmasında bu kriterler göz önünde bulundurulmalıdır.

Son kullanma tarihi geçen ürünlerde görülen bozulmalar şunlardır:

1.Acılaşma (Salata yağı ve kuru sebzelerde olduğu gibi)

2.Mikrobiyolojik gelişim (taze et, balık)

3.Gıdada tat bozulması ve salgı üretimi

4.Vitamin kayıpları

5.Protein kalitesindeki kayıplar

Alışveriş sırasında satın aldığımız ürünlerin paketleri üzerinde bulunan son kullanma tarihine bakabiliriz. Ancak, günümüz koşullarında İstanbul gibi büyük şehirlerde aile fertlerinin çalışmasından dolayı dışarıda beslenme artmıştır. Giderek artan toplu yemek tüketim miktarı beraberinde gıda zehirlemesi vakalarında da artışa sebep olmuştur. Ülkemizde tam bir istatistiki çalışma yapılmamasına karşın yılda 15 000 000 zehirlenme vakası görüldüğü tahmin edilmektedir. Toplu beslenme sistemlerinde, besin güvenliğinin sağlanması ve besin kaynaklı hastalıkarın önlenmesinde besinlerin satın alma, depolama, hazırlama ve pişirme ile besinlerin servisi esnasında da hijyen kurallarına uyulmalıdır.

Yapılan araştırmalarda toplu yemek üretimi yapılan işletmelerde görülen başlıca eksiklikler şunlardır;

1)Çalışan personelin eğitim düzeylerinin düşüklüğü ki bu kişiler yiyecek ve içeceklerden enfeksiyon bulaşabileceğini bile düşünmedikleri için

bilinçsizce hareket etmekte, kişisel hijyen kurallarına uymamaktadırlar.

2)Hammadde alımında dikkat edilmemesi. (Son kullanma tarihi yaklaşmış veya geçmiş vb. ürünlerin alımı)

3)İyi hijyen ve iyi üretim kurallarına uyulmaması,

Otel, büyük restoranlar gibi işletmelerin soğuk hava depolarında son kullanma tarihi geçmiş ürünlere dikkat edilmediğinden bozuk gıdalar tüketilebilir. Tüketici olarak dışarıda yemek yediğimizde, bu yemeğin hazırlanmasında kullanılan gıda maddelerinin son kullanma tarihine tek tek bakmamız mümkün değildir. Toplu yemek yenilen yerlerdeki yetkililer de çoğu zaman gereken özeni göstermemektedirler. Soğuk hava depolarına çok büyük miktarlarda ürün alındığından bazen tarihi yaklaşan ya da geçen ürünleri fark etmemektedirler. Bu gıdaların üretimde kullanılmasından dolayı gıda zehirlenmeleri görülmektedir.

Bizim projemizde son kullanma tarihi yaklaşmakta olan ürünlerin bilgisi bilgisayar yardımıyla yetkili kişilere bildirildiğinden, bu tür gıdalardan kaynaklanan zehirlenmelerin önüne geçilecektir. Ayrıca son kullanma tarihi yaklaşmış ürünler bir an önce tüketileceğinden atılmasının önüne geçilerek israf önlenecektir.

Projemiz yapılırken yazılımın hazırlanması konusunda aKare Bilişim?den destek alınmıştır.

Kullanılan yöntem:

1.Soğuk hava deposuna benzeyen bir buzdolabı maketi yapıldı.

2.Buzdolabı içindeki her bir ürün için bir barkod sistemi tasarlandı.

3.Barkod sistemi ürünün son kullanma tarihini sisteme kayıt edecek şekilde planladı

4.Barkod bilgilerinin girileceği ve son kullanma tarihi yaklaşan ürünü hatırlatacak bir bilgisayar yazılımı hazırlandı.

5.Yapılan yazılım sayesinde son kullanma tarihi yaklaşan ürünlerle ilgili olarak sesli ve görsel olarak uyarı vermesi planlandı.

6.Yazılım sayesinde son kullanma tarihi yaklaşan ürünlerin bir raporunu alarak menü planlamasında bir kaynak oluşturması hedeflendi.

Proje Bütçesi:

1)Buzdolabı maketi toplam maliyeti ( tahta kutu, köpük, ışıklandırma düzeneği, fan, oyuncak meyveler, pil vb.) : 50 TL

2)Barkod okuyucu : 45 TL

3)Yazılım Maliyeti 300 TL (aKare Bilişim Sponsorluğunda)

Proje Çalışmasının Takvimi:

17-28 Ekim 2012 : Problemin belirlenmesi

31 Ekim-4 Kasım 2012 : Proje takviminin yapılması

10-18 Kasım : Literatür taraması

21-30 Kasım 2012 : Proje taslağının oluşturulması

1-9 Aralık 2012 : Gerekli malzeme tespit ve temini

12-30 Aralık 2012 : Projenin maket haline dönüştürülmesi

02-20 Ocak 2013 : Proje yazımı

Sonuçlar:

Hastane, otel, okul gibi toplu yemek sunumu yapılan yerlerdeki soğuk hava depolarının içinde bulunan gıdaların son kullanma tarihi yaklaştığında bizi uyaran sistemin maketi yapılmıştır. İçine yerleştirilen ürünlerin barkod bilgilerine göre son kullanma tarihi yaklaştığında sistemimizin bizi sesli ve görüntülü olarak uyardığı görülmüştür .

Sonuçların Değerlendirilmesi:

Oluşturulan bu sistem soğuk hava depolarının dışında ev tipi buzdolaplarında, büyük marketlerdeki buzdolaplarında da kullanılabilir.

Sistem hayata geçirildiğinde kuruluş aşamasındaki maliyeti yüksek gibi görünebilir. Ancak sistem kurulduktan sonra ek bir masraf gerektirmeyeceğinden ve israf önleneceğinden kısa süre içerisinde maliyetini telafi edebilecektir.

Kaynaklar:

1.Besin Hijyeni Güvenliği ve HACCP Doç.Dr Murat BAŞ

2.http://www.danoneenstitusu.org.tr/news.php?id=87&cat=3137

3.http://www.turkhijyen.org(Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi)

4.http://www.bsm.gov.tr(Bursa Sağlık Müdürlüğü)

5.http://www.thsk.gov.tr(Türkiye Halk Sağlığı Kurumu)

6.http://www.tgdf.org.tr(Türkiye Gıda Ve İçecek Sanayi Dernekleri Federasyonu)

7.Melike BÜYÜKBAKKAL (Gıda Mühendisi)

Hasbahçe Ortaokulu
Nişane Caddesi Gürsel Mahallesi Kağıthane/İstanbul
FİZİK – AKILLI BARKOD SİSTEMİYLE, YİYECEKLER TAPTAZE
DUYGU BÜYÜKBAKKAL DILARA ÜNAL
YURDAGÜL ÇOBAN

Fen Projesi / Matematik Projesi
Bu Benim Eserim Fen Bilimleri ve Matematik Projeleri Yarışması
Bilim Şenliği Projeleri