Biyoloji Dersi TÜBİTAK Araştırma Projesi 17

Biyoloji Dersi TÜBİTAK Araştırma Projesi 17

Kastamonu’nun Gizlenmiş Hâzinesi: Siyez

Siyez Buğdayı (Tiriticum monococcum) bilinen en eski ve kültüre alınan ilk buğday türüdür, ilk olarak 10.000 yıl önce Yakın Doğu’da tespit edilmiş olup halen Kastamonu’da geleneksel yöntemlerle üretilmektedir. 8u çalışmayla unutulmaya yüz tutmuş ve yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olan buğdayın atası Siyez’in, p-karoten, likopen gibi antioksidanların ve karbohidrat içeriğinin, buğdayın modern kültürleri olan Kızıltan, Altay ve Cumhuriyet gibi çeşitlerle kıyaslanarak belirtilen değerler açısından Siyez’in farklılığının ortaya konması amaçlanmıştır. Ayrıca karotenoit bakımından zengin sebzelerden havuç, domates ve ıspanak ile Siyez buğdayının hem yeşil kısmı hemde pişirildikten sonraki durumları incelenerek, Siyez’in zengin P-karoten ve likopen içeriğine sahip olduğu belirlenmiştir. Bu gizli hâzinenin yeniden gün ışığına çıkarılması ve buğday temelli yiyeceklerde, doğal antioksidan kaynağı olan Siyez’in kullanımının yaygınlaştırılmasını sağlamak için ulusal ve yerel basında sözlü ve yazılı olarak tanıtımı yapılarak, Siyez buğdayının farkındalığı artırılmıştır.

Elde edilen bulgulara göre; Siyez buğdayının tohumu, hem p-karoten hemde likopen içeriği Kızıltan, Altay ve Cumhuriyet buğday çeşitlerinin tohumlarına göre (p<0.01) yüksektir. Siyezln tohumu p-karoten açısından çiğ havuç ve domatese göre (p<0.01} yaklaşık 1 kat daha yüksek; likopen açısından ise havuç, domates ve ıspanağa göre istatistiksel olarak (p<0.01) yaklaşık 2 kat daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Siyez bulguru haşlandıktan sonra %50 oranında P-karoten içeriği azalmasına rağmen, haşlanmış havuç ve domatese göre yine de Siyez bulgurunun yüksek P-karoten içeriğine sahip olduğu gösterilmiştir. Dört buğday çeşidinin toplam karbohidrat miktarlarının değişimi incelendiğinde ise; Siyez buğdaynın Kızıltan, Altay ve Cumhuriyet türlerine göre daha düşük karbohidrat içerdiği saptanmıştır.

Siyez buğdayında tuz stresi uygulaması sonucunda Klorofil A, Klorofil B toplam Klorofil, toplam karotenoit ve likopen miktarlarının arttığı belirlenmiştir. Tuz stresi uygulaması sonucunda Siyez buğdayındaki yüksek karotenoid miktarı, Siyezln kendisini tuz stresine karşı savunmasında antioksidan mekanizma ile birlikte önemli bir rol oynadığı gösterilmiştir.

Sonuç olarak, Kastamonu yöresine özgü ve buğdayın bilinen en eski atası olan Siyez’in, karoten ve likopen içeriği bakımından güçlü bir antioksidan kaynağı olduğu gösterilmiş olup, düşük karbohidrat içeriğiyle de günümüzün en büyük sorunu olan obezite ile savaşmada önemli bir rol oynayacağı düşünülmektedir. Ayrıca, çalışmamızda gösterilen bu özelliklerinden ve atasal genleri muhafaza etmesinden dolayı, Siyez’in günümüz biyoteknolojik araçları da kullanılarak buğday ıslah çalışmalarında tercih edilmesi düşünülebilir.

KASTAMONU GÖL ANADOLU ÖĞRETMEN LİSESİ

Danışman: Mehmet Cengiz Baloğlu

BETÜL KÜBRA AYDIN

CEREN ÇAKIR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
lütfen isminizi buraya girin